Kabinet wil Nederland gebied voor gebied van het stikstofslot halen

De ministerraad heeft groen licht gegeven voor een ingrijpend pakket plannen om de stikstofuitstoot te verminderen. Veel maatregelen waren al uitgelekt. Het kabinet wil Nederland hiermee van het 'stikstofslot' halen, zodat er weer vergunningen kunnen worden verleend voor bijvoorbeeld de bouw van nieuwe woningen.

Het pakket moet ervoor zorgen dat de stikstofuitstoot in 2035 drastisch is verlaagd ten opzichte van 2019. Het streven wordt nu 42 tot 46 procent minder uitstoot in de landbouw en 50 procent in de mobiliteit en de industrie. Daardoor komt er ruimte voor grote (bouw-)projecten, die nu vaak geen stikstofvergunning kunnen krijgen.

Om dat te bereiken wil het kabinet onder meer dat melkveehouders in 2035 niet meer dan 2,6 koeien per hectare houden. Dat betekent voor sommige boeren een vermindering.

"Nederland staat te lang op slot", zei minister Van Essen van Landbouw op een persconferentie over de plannen. "Vandaag draaien we de sleutel weer om. En gebied voor gebied komt ons land weer in beweging."

Belangrijk onderdeel van het pakket is dat er rond vijftien natuurgebieden, zoals de Veluwe en de Peel, zones van 1 kilometer komen, waarin veel minder stikstof mag worden uitgestoten. Rondom 85 andere natuurgebieden komt een zone van 500 meter. Dat kan ingrijpende gevolgen hebben voor de boeren in deze zones. Veel bedrijven zullen moeten verdwijnen, verhuizen of innoveren.

De belangrijkste punten

Er wordt 20 miljard euro extra uitgetrokken om de stikstofplannen te realiseren. Dat geld is voor een groot deel bedoeld om boeren te helpen om bijvoorbeeld over te schakelen naar nieuwe uitstootarme technieken. Ruim 2 miljard zal worden gebruikt voor natuurbeschermingsmaatregelen, zoals het aanpakken van de droogte.

Van Essen benadrukte dat het kabinet boerenbedrijven niet gedwongen zal onteigenen. In plaats daarvan houdt hij een landelijke krimp van de veestapel in 2035 achter de hand als de uitstoot dan niet genoeg is gedaald.

Hij denkt dat ook die "stok achter de deur niet nodig is". Hij vertrouwt erop dat de maatregelen die hij nu voorstelt genoeg doen om de stikstofuitstoot terug te dringen en zo de natuur te laten herstellen.

'Pakket werkt alleen als geheel'

Het pakket aan stikstofmaatregelen functioneert volgens de landbouwminister alleen als geheel. De uitstootregels voor boeren werken bijvoorbeeld alleen als boeren ook ondersteuning krijgen. Vergunningen komen er alleen als de natuur voldoende herstelt.

Eind dit jaar wil het kabinet toetsen wat het effect is van de maatregelen. Uiterlijk eind 2027 moet het weer mogelijk zijn om bij projecten kleine hoeveelheden stikstof uit te stoten.

Het voorstel is nu eerst naar de Tweede Kamer gestuurd, waar het minderheidskabinet steun moet vinden bij oppositiepartijen. De verwachting is dat er de komende week al een debat over is. Daarna moet het nog door de Eerste Kamer, waar de coalitie ook een minderheid heeft.

"Dit is nu het zevende jaar dat we in een politieke stikstofimpasse zitten, zei premier Jetten voorafgaand aan de presentatie. "Door gebrek aan keuzes in Den Haag staat eigenlijk het hele land stil en zitten heel veel mensen in onzekerheid, met name boeren."

Hij gaf toe dat D66, VVD en CDA, de drie partijen die nu een coalitie vormen "daar voor een groot deel ook zelf voor verantwoordelijk zijn geweest" en dat dit een extra motivatie was om het nu te willen oplossen. ...