Nederland 17e op vredesindex, wereld opnieuw minder vreedzaam

Voor het twaalfde jaar op rij is de wereld minder vreedzaam geworden. Dat blijkt uit de nieuwe Global Peace Index, een jaarlijkse ranglijst die de mate van vrede en veiligheid in 163 onafhankelijke landen en gebieden vaststelt.

Het rapport is opgesteld door het Institute for Economics and Peace, een onafhankelijke internationale non-profit denktank met kantoren in meerdere plaatsen, waaronder Den Haag. De index is gebaseerd op 23 indicatoren, waaronder veiligheid, conflicten en militarisering. Hoe lager de score van een land, hoe vreedzamer het is.

Volgens het rapport zijn er momenteel 61 actieve conflicten tussen staten. Dat is het hoogste aantal sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog. Wereldwijd zijn 103 landen betrokken bij een extern conflict, bijna twee keer zoveel als in 2008.

IJsland is het vreedzaamste land ter wereld, gevolgd door Nieuw-Zeeland en Zwitserland. Nederland staat op plek 17 en schommelt al jaren rond deze positie. De Democratische Republiek Congo en Sudan bungelen onderaan de ranglijst. Rusland is net als vorig jaar het minst vreedzame land ter wereld. De VS bezet de 134ste plaats.

Economische gevolgen

Volgens het rapport zorgen het recordaantal conflicten en de manier waarop deze met elkaar verweven zijn ervoor dat de economische gevolgen wereldwijd steeds moeilijker te beheersen zijn. De economische schade door geweld wordt geschat op bijna 19 biljoen euro, ruim 10 procent van het wereldwijde bbp.

Een belangrijke oorzaak voor de afnemende wereldvrede is dat de verhoudingen tussen landen veranderen. Die ontwikkeling noemen de onderzoekers de Grote Fragmentatie.

Europese grootmachten als Duitsland, Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk verliezen relatief aan invloed, terwijl zogenoemde middenmachten machtiger worden.

Gevestigde middenmacht

Dat zijn landen die geen supermacht zijn, maar door hun economie, diplomatieke contacten of militaire positie wel invloed kunnen uitoefenen. Sinds het einde van de Koude Oorlog is het aantal middenmachten zoals Israël, Oekraïne en Spanje bijna verdubbeld, van 9 naar 16.

Nederland wordt omschreven als een "gevestigde middenmacht", met relatief veel invloed door zijn positie binnen de Europese Unie en internationale economische en diplomatieke netwerken.

Volgens de onderzoekers maakt die verschuiving het moeilijker om conflicten op te lossen. Als macht over meer landen wordt verdeeld, wordt het lastiger om internationaal overeenstemming te bereiken over diplomatie of vredesakkoorden.

Belangrijke rol AI

Niet alleen de verhoudingen tussen landen veranderen, ook de manier waarop oorlog wordt gevoerd. Vooral drones en kunstmatige intelligentie spelen daarin een steeds grotere rol. Zo steeg het aantal droneaanvallen tussen 2018 en 2025 met maar liefst 11.500 procent.

"Voor het eerst in de geschiedenis nemen machines in gevechten sneller beslissingen over leven en dood dan welk mens dan ook zou kunnen", aldus het rapport. Internationale regels om die ontwikkeling te reguleren zijn er nog maar nauwelijks. Daardoor lopen diplomatie en internationaal recht steeds verder achter op de praktijk, waarschuwen de onderzoekers. ...