Tweede Kamer wil 'passend gebaar' voor erkenning leed Molukkers

De Tweede Kamer wil dat er onafhankelijk onderzoek wordt gedaan naar de behandeling van Molukkers in Nederland. Dat onderzoek moet leiden tot erkenning en een "passend gebaar dat recht doet aan de gemeenschap". Dat staat in een motie van ChristenUnie-Kamerlid Ceder, die mede is ondertekend door twaalf andere fracties.

Over het voorstel wordt morgen gestemd, maar door alle ondertekenaars is de motie nu al verzekerd van een ruime meerderheid.

Dit jaar is het 75 jaar geleden dat de eerste Molukse militairen en hun gezinnen in Nederland aankwamen. Ze werden vaak onder erbarmelijke omstandigheden ondergebracht in kampen, zoals de voormalige concentratiekampen Westerbork en Vught. Hoewel ze jarenlang gediend hadden in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL), werden de mannen al snel na aankomst in ons land ontslagen.

Brieven

Ondanks verschillende initiatieven is het nooit tot erkenning van het leed gekomen door de Nederlandse overheid. Burgemeesters schreven in 2021 nog een brief aan de regering om onder ogen te zien wat de Molukse gemeenschap is aangedaan. De Amsterdamse burgemeester Halsema herhaalde die oproep eerder dit jaar.

Oud-premier Van Agt, die in 1977 het leger een einde liet maken aan gijzelingen door Molukkers, vroeg een aantal jaren geleden al aan koning Willem-Alexander om excuses te maken. Dat gebeurde niet, maar toenmalig premier Rutte schreef in 2022 wel dat de ontvangst van de Indische en Molukse gemeenschap na de oorlog "minder kil en bureaucratisch had moeten zijn".

Molukkers in Nederland

De Molukken zijn een grote eilandengroep in het oosten van Indonesië. In de koloniale tijd hoorden de eilanden bij Nederlands-Indië. Toen Indonesië in 1945 de onafhankelijkheid uitriep, begon een bloedige oorlog. Molukse beroepsmilitairen vochten mee in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) tegen Indonesië.

In 1949 gaf Nederland de strijd op en ontstond er een conflict over de Molukse militairen. Zij wilden terug naar de Molukken, maar dat weigerde de Indonesische regering. Begin 1951 besloot Nederland om ze met hun gezin naar Nederland te brengen, voor een half jaar, was de bedoeling.

De 12.500 Molukkers verwachtten dat Nederland zal helpen bij hun terugkeer, maar dat gebeurde niet. De militairen werden in plaats daarvan ontslagen en de meesten kunnen uiteindelijk nooit meer terug naar hun thuisland.

Op dit moment wonen er 75.000 mensen in ons land met een Molukse achtergrond.

De behandeling van de eerste generatie Molukkers in Nederland heeft doorgewerkt in latere generaties. Velen raakten verslaafd aan drugs en in de jaren zeventig van de vorige eeuw probeerden jonge Molukkers met geweld en gijzelingen in Nederland het ideaal van een vrije Molukse republiek te bereiken.

De Tweede Kamer wil dat er bij het onderzoek ook nadrukkelijk gekeken wordt naar de rol van de Nederlandse Staat. En het heeft haast, want inmiddels zijn er van de eerste generatie nog maar weinig mensen in leven. Daarom moeten de uitkomsten van het onderzoek uiterlijk begin volgend jaar worden gepresenteerd. Dat is dus niet meer in het herdenkingsjaar.

In het kader van de herdenking van 75 jaar Molukkers in Nederland wordt er aanstaande zondag in Rotterdam een nationaal monument onthult. Dat is geplaatst aan de Lloydkade, een van de plekken waar de schepen met KNIL-militairen destijds aanlegden. ...