Europees Agentschap: vorm van PFAS in water, wijn en airco's gevaarlijker dan gedacht
Trifluorazijnzuur, een vorm van PFAS die onder meer in pesticiden en airco's wordt gebruikt, is mogelijk schadelijk voor het ongeboren kind. Ook kan het een negatief effect hebben op de voortplanting. Dat zegt het Europese agentschap voor chemische middelen (ECHA) in een nieuw advies. Het agentschap stelt verder dat de stof "persistent, mobiel en giftig" is en voor "langdurige en diffuse vervuiling van water" kan zorgen. Drinkwater en wijnen TFA is een vorm van PFAS en komt onder meer via pesticiden in het drinkwater terecht. Mede om die reden waarschuwen milieuorganisaties en deskundigen al langer voor de stof. Zo bleek uit onderzoek in 2025 dat er "alarmerend hoge concentraties" TFA in Europese wijnen zitten. Toch werd lang aangenomen dat TFA niet of nauwelijks schadelijk is voor de gezondheid, in tegenstelling tot veel andere PFAS. Volgens toxicoloog Jacob de Boer is het daarom opmerkelijk en belangrijk dat ECHA nu tot deze conclusie komt. "Dit inzicht is toch wel nieuw. Er waren al wel onderzoeken die in deze richting wezen, maar ECHA heeft uitgebreid onderzoek gedaan", zegt De Boer. Hij benadrukt dat er ook nog veel onduidelijk is over de schadelijkheid van de stof. "Maar dit zijn toch wel zorgwekkende signalen waar je iets mee moet." Wat is PFAS? PFAS is een verzamelnaam voor duizenden niet-afbreekbare giftige chemicaliën. De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. GenX, PFOA en PFOS zijn de bekendste. Ze stapelen zich op in de voedselketen en tasten het immuunsysteem aan. Bij langdurige blootstelling zijn sommige soorten kankerverwekkend. Uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat bijna iedereen in Nederland te veel PFAS in het bloed heeft. De stoffen zitten sinds de jaren vijftig in onder meer antiaanbaklagen van pannen, waterdichte regenkleding of verpakkingen, maar ook in bestrijdingsmiddelen uit de landbouw. In deze lijst staan alle Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). Het RIVM, dat het kabinet adviseert over chemische stoffen, zegt in een reactie dat het zich al bewust was van de risico's die ECHA benoemt. In Nederland heeft de stof de classificatie Zeer Zorgwekkende Stof. De bedoeling is dat de overheid stoffen met deze classificatie met voorrang probeert te weren uit de samenleving. Het RIVM zegt om die reden niet van plan te zijn strengere normen te adviseren. Wel noemt een woordvoerder de classificatie een "belangrijke stap". "Er is nu internationaal overeenstemming. Dat heeft gevolgen voor wat er in de toekomst wel en niet mag met TFA." Lost snel op Toxicoloog De Boer wijst ook op het voorstel dat onder andere door Nederland bij de Europese Commissie werd ingediend om PFAS helemaal te verbieden. "Daar wordt al vier jaar over gepraat. Dit advies kan invloed hebben op een besluit over zo'n verbod." Tegen een verbod wordt al jaren fel gelobbyd door vertegenwoordigers van de chemische industrie. TFA wordt net als veel andere PFAS onder andere geproduceerd door Chemours in Dordrecht. De stof wordt gebruikt in airco's - als een vervanger van CFK, dat verantwoordelijk was voor het gat in de ozonlaag - en in pesticiden. Het is een PFAS-variant met een hele korte keten van atomen. Hierdoor breekt het iets sneller af dan veel andere PFAS. Die eigenschap zorgt er echter wel weer voor dat het makkelijker oplost in water, waardoor het ook sneller in het drinkwater terechtkomt.
