뉴스

ING is first Dutch bank to use AI to check mortgage applications

ING has become the first Dutch bank to develop an AI model to speed up the processing of mortgage applications....

AI als voetbalorakel? Waarom chatbots geen garantie zijn voor winst WK-pool

Het voorspellen van het WK voetbal van deze zomer zal voor veel fanatieke of juist minder betrokken voetbalfans niet de makkelijkste opgave zijn. Menig persoon die een voetbalpool invult, zal met moeite een winnaar kunnen aanwijzen bij Iran tegen Nieuw-Zeeland en Congo-Oezbekistan. Als je daarbij optelt dat er dit toernooi veel meer teams (48 in plaats van 32) meespelen en dus ook veel meer wedstrijden te voorspellen zijn, zal het invullen van een voetbalpool kunnen voelen als een heuse opgave. Dankzij de opkomst van AI-chatbots in de afgelopen jaren is het aannemelijk dat meer mensen de hulp zullen inroepen van een digitale assistent. Sterker nog: het is het eerste WK voetbal waarbij een AI-chatbot op grote schaal kan worden gebruikt voor voorspellingen. De eerste publieke versie van ChatGPT werd uitgebracht in november 2022, toen de groepsfase van het WK in Qatar nog bezig was. Sindsdien zijn er meerdere AI-modellen op de markt gekomen en is het gebruik van kunstmatige intelligentie gemeengoed geworden voor veel mensen. Westers gericht Een aandachtspunt daarbij is dat chatbots als Claude, ChatGPT en Gemini niet specifiek zijn getraind om voetbalwedstrijden te voorspellen, zegt Ruud Adriaans, hoofd AI bij accountantsbureau BDO. "Dat zijn modellen die heel breed ingezet kunnen worden. Ze hebben data van zo'n beetje het hele internet gebruikt." Maar meer data betekent niet automatisch een grotere kans op een goed antwoord bij het invullen van een WK-pool. "Als je een open vraag zou stellen aan een AI-bot, krijg je een soort gemene deler als antwoord." Concreet leidt dat ertoe dat de landen die als favoriet worden gezien, in het antwoord van de chatbot vaak netjes door de poulefase heen komen. De data waarmee de chatbot rekent hebben nog een effect, zegt Adriaans. "ChatGPT en veel andere westerse AI-modellen baseren zich onder meer op data van het internet en die zijn overwegend westers. Westerse nieuwssites zijn bijvoorbeeld meer vertegenwoordigd." Dat heeft weer impact op het antwoord dat je van een chatbot krijgt. Zo is de kans groter dat westerse en 'mediagenieke' landen overschat worden door AI, simpelweg omdat ze vaker voorkomen en meer worden opgehemeld in de aangeleverde data. Geen verrassingen Die vooringenomenheid is meteen ook de valkuil, omdat een AI-model je dus niet zomaar een verrassende uitkomst geeft. Marokko dat de halve finale van het WK haalt en daarbij Spanje en Portugal uitschakelt, zoals in 2022, zou een AI-bot niet hebben voorspeld. Daar komt bovenop dat een chatbot een compleet ander antwoord kan geven als je dezelfde vraag vijf minuten later stelt. Dat merkte ook Peter Neef, die de website Pouletips.nl beheert. Hij werkt al jaren met een rekenmodel dat zich baseert op data van wedkantoren en vergeleek dat dit jaar met de antwoorden van AI-chatbots. Die lopen nogal uiteen. ChatGPT en Gemini verwachten een 1-1 bij de groepsfasewedstrijd Nederland-Zweden, Claude denkt 2-1 voor Nederland en Neef zelf gaat uit van een 1-0 winst voor Oranje. De data van de wedkantoren zouden betrouwbaarder moeten zijn, omdat daar ook bijvoorbeeld WK-selecties, blessures en recente wedstrijden in worden meegenomen. Volgens Neef hebben de bookmakers een duidelijke voorkeur. "Frankrijk en Spanje, die hebben de grootste kans om wereldkampioen te worden. Maar die hebben net wel net allebei een oefenwedstrijd niet weten te winnen, dus dat moeten we echt nog maar zien." Hij wacht in elk geval nog even met het invullen van zijn pool. "Dat is een van de tips ook: vul alles zo laat mogelijk in. Want wie weet zijn er nog blessures of gebeuren er nog andere dingen." Onverwacht goed Kortom: AI een volledige voorspelling laten genereren is geen goed idee als je een pool wil winnen. Maar hulp vragen kan wel, als het maar zeer specifieke vragen zijn, zegt Adriaans van BDO. Je kunt bijvoorbeeld ermee onderzoeken welk van de Afrikaanse landen het de afgelopen periode onverwachts goed heeft gedaan. "AI kan je daar wel, mits je de vraag goed kadert, een prima antwoord op helpen vinden. Zolang je het maar met een bron kunt verifiëren." Adriaans omschrijft het als volgt. "Zie het qua betrouwbaarheid een beetje als je oom die voetbal volgt en ook wat heeft gegoogeld. Uiteindelijk moet je kiezen of je hem vertrouwt of toch liever zelf je research doet."

Zijn we straks minder afhankelijk van Amerikaanse tech? Als het aan de EU ligt wel

Je e-mail checken, series streamen en door social media scrollen. Goede kans dat dit allemaal gebeurt via de cloud van Amerikaanse bedrijven. De Europese Commissie komt met een plan om de Europese afhankelijkheid van deze techbedrijven te verminderen. Zo wil de EU onderzoek en innovatie ondersteunen om de nieuwe generatie van cloud- en AI-technologie hier in Europa te ontwikkelen. Ook is het doel om binnen zeven jaar de capaciteit van Europese datacenters te verdrievoudigen. Daarom wil de EU het makkelijker maken om datacenters te bouwen. De komst van al die nieuwe datacenters moet wel duurzaam gebeuren, zegt de commissie erbij. Dus er moet voldoende groene elektriciteit en water voor zijn. 'Eigen keuzes' "We kunnen het ons niet veroorloven om afhankelijk te zijn van anderen om onze ziekenhuizen draaiende, ons energienetwerk stabiel en onze diensten veilig te houden", zegt Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. "Dit gaat om het beschermen van onze burgers, het verdedigen van onze belangen en het maken van onze eigen keuzes." Uiteindelijk moeten bedrijven en ook burgers makkelijker kunnen kiezen tussen Amerikaanse giganten als Google, Microsoft en Amazon, en Europese aanbieders. KPN: veel vraag naar KPN lanceerde vorige week nog een gezamenlijke 'Europese soevereine cloud' met het Duitse bedrijf Schwarz Digits. Dat is onderdeel van hetzelfde concern als Lidl. Volgens het telecombedrijf groeit de vraag naar Europese clouddiensten al. "Er is op dit moment een grote vraag naar die Europese soevereine oplossing en daar stappen we nu in", zegt KPN-bestuursvoorzitter Joost Farwerck. "Het is vooral door geopolitieke ontwikkelingen aangejaagd. De vraag komt met name vanuit overheidsinstellingen, de financiële sector en de zorgsector. Wij kunnen garanderen dat data die wij opslaan voor klanten onder Europese regelgeving vallen en onder niet Amerikaanse of andere." Techexpert en autonomie-activist Bert Hubert is blij met de Europese plannen. "De commissie gaat als eerste zijn eigen data weer terughalen. Ze geven het goede voorbeeld en dan durft het bedrijfsleven ook mee te gaan." Hij verwacht niet dat er enkele heel grote Europese techbedrijven zullen verrijzen. "Ik weet ook niet helemaal of we dat moeten willen. Want als we overgaan van een Amerikaanse monopolist naar een Europese monopolist, dan zijn we er ook niet veel op vooruitgegaan. Het lijkt er meer op dat er een veelheid van bedrijven komt." Hubert denkt ook dat die best de concurrentie aankunnen met de Amerikaanse techgiganten. "Want zo goedkoop zijn die op dit moment helemaal niet." Chips en open source Sinds 2023 stimuleert de EU al met miljarden de ontwikkeling en productie van computerchips in de EU. In dit nieuwe plan wil de EU de chipsindustrie nog verder stimuleren. Zo moet de groei van Europese cloud- en AI-diensten leiden tot meer vraag naar Europese chips. Ook wil de EU stimuleren dat er meer gebruik wordt gemaakt van zogeheten opensource-software. Dat is software waarbij de makers de broncode openbaar beschikbaar maken. Iedereen kan de software of delen daarvan dus bekijken, kopiëren of aanpassen. Het plan is dat vooral overheden vaker gebruik maken van opensource-software. Binnen de EU wordt er jaarlijks zo'n 264 miljard euro uitgegeven aan vooral Amerikaanse IT-diensten. Volgens de Europese Commissie kan dat dus anders. Strafhof stapte over Een voorbeeld van de gevolgen van afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven is wat er gebeurde bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. President Trump stelde vorig jaar sancties in tegen de hoofdaanklager, omdat het Strafhof arrestatiebevelen had uitgevaardigd tegen de Israëlische premier Netanyahu vanwege de oorlog in Gaza. Die hoofdaanklager verloor daardoor toegang tot zijn Outlook-mail van Microsoft. Eind vorig jaar stapte het Strafhof daarom over van Microsoft naar Open Desk. Die software is open source en gratis, en werd ontwikkeld door een bedrijf in handen van de Duitse overheid. Microsoft: eerlijke concurrentie In een reactie zegt Microsoft de ambitie van de EU te steunen. "Dat moet gebeuren op basis van openheid, samenwerking en eerlijke concurrentie", zegt een woordvoerder. "Europese bedrijven en overheidsinstellingen moeten de ruimte hebben om hun keuzes te baseren op een brede risicoafweging binnen een open en concurrerende markt." De plannen van de Europese Commissie moeten nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de EU-landen.

'Milieudruk van AI groeit en voordelen zijn oneerlijk over de wereld verdeeld'

De explosieve groei van kunstmatige intelligentie (AI) leidt tot een sterke toename in het gebruik van water, stroom en land. Dit kan meer vervuiling en klimaatverandering veroorzaken. Intussen zijn de lusten en lasten ongelijk verdeeld, stellen onderzoekers van een denktank van de Verenigde Naties. Veel van de cijfers zijn niet nieuw. Toch is dit rapport volgens experts completer dan eerdere overzichten. "Het geeft een breed beeld van de impact van AI", zegt Bernard van Gastel, die onderzoek doet naar duurzame digitalisering aan de Radboud Universiteit. Zorgen over het stroomgebruik van datacenters bestaan al langer. In Ierland gebruikt de sector meer dan een vijfde van alle stroom en in de Verenigde Staten drijven datacenters lokaal stroomprijzen op. Ook in Nederland leidde de voorgenomen bouw al veelvuldig tot discussie. Stroomgebruik explodeert AI was vorig jaar al verantwoordelijk voor een vijfde van het stroomgebruik van datacenters. Dat aandeel groeit naar verwachting gestaag door. Deels komt dat doordat het trainen van almaar krachtigere AI-modellen steeds meer stroom vergt. Daarnaast gebruiken mensen en bedrijven de technologie vaker. Het toenemende stroomgebruik is deels op te vangen met wind-, zon- en kernenergie. Bij het opwekken daarvan komen geen broeikasgassen vrij. De groei is echter zo sterk, schrijven de onderzoekers, dat deze bronnen niet genoeg zijn. Bedrijven grijpen ook naar stroom uit steenkool en aardgas. Dat leidt dus tot meer uitstoot en meer opwarming van de aarde. Het energiezuiniger maken van AI helpt maar beperkt, stelt het rapport. De techniek wordt dan, paradoxaal genoeg, goedkoper en aantrekkelijk voor nieuwe taken waarvoor die eerst te duur was. Het gebruik neemt daardoor toe, wat het zuiniger werken deels tenietdoet. Fiks meer watergebruik De schattingen van het watergebruik in het VN-rapport zijn fiks hoger dan eerdere schattingen. Datacenters gebruiken water vaak voor hun koeling. Dit watergebruik wordt veel hoger geraamd dan in een vorig rapport van het Internationaal Energie Agentschap. "Dat komt voor mij niet als een verrassing", zegt Alex de Vries-Gao, die de voetafdruk van AI onderzoekt. Hij benadrukt dat die eerdere schatting te rooskleurig was. "Goed dat ze dit benoemen." Koelwater gaat niet per se verloren, maar het kan volgens De Vries-Gao een pijnpunt zijn als het op een kwetsbare plek wordt gebruikt: "Dat ze zoveel water gebruiken uit de omgeving terwijl er waterschaarste is, of gaat komen." Het VN-rapport benadrukt dat AI veel voordelen heeft. Het kan wetenschappelijk onderzoek naar ziekten of de aanpak van klimaatverandering versnellen. In sommige sectoren maakt het werknemers productiever. Scheve verdeling Alleen zijn de baten ongelijk verdeeld. De AI-rekenkracht bevindt zich voor 90 procent in China en de Verenigde Staten. Ook welvarende landen in Europa en Azië hebben, hoewel in mindere mate, de beschikking over zulke rekenkracht. Voor de meeste landen geldt dat niet, zeker in Zuid-Amerika en Afrika. Deze landen zijn afhankelijk en moeten betalen voor toegang. En dat terwijl ze wel last hebben van de nadelen. Neem de vervuiling die komt kijken bij de winning van grondstoffen, als koper en silicium, die nodig zijn voor AI. En het verergeren van de opwarming van de aarde. Juist de armste landen lijden hier veel onder, terwijl ze de minste middelen hebben om zich te beschermen. Open deuren Volgens de onderzoekers zijn er diverse manieren om AI eerlijker en milieuvriendelijker te maken. Zo zouden AI-bedrijven meer openheid moeten geven over hun stroom- en watergebruik. Ook moet eraan worden gewerkt om AI-gebruik te temperen, en het resterende gebruik zo slim mogelijk te doen. Daarnaast moet er gezocht worden naar manieren om mensen mee te laten delen. "Dat zijn deels open deuren", zegt Bernard van Gastel van de Radboud Universiteit. "Hoe je AI kan begrenzen en slim in kan zetten is een pijnpunt." Volgens Van Gastel is er wereldwijd eigenlijk geen goed democratisch systeem om dat te regelen. "Het is fijn dat de aanbevelingen nu op een rijtje staan. Er is nog heel veel werk aan de winkel." Ook Alex de Vries-Gao verzucht dat het rapport wat betreft oplossingen blijft hangen in algemeenheden. "Het is moeilijk om consensus te krijgen en daarom krijg je algemeen taalgebruik en geen concrete actiepunten." Ook is het volgens De Vries-Gao een hardnekkig probleem dat AI-bedrijven geen openheid willen geven.

NL Times (Netherlands)

More Dutch businesses trying to combat staff shortages with AI over wage hikes

Almost two-thirds of companies in the Netherlands are struggling with staff shortages. That is roughly the same as last year, but entrepreneurs are dealing with it differently.

Ook na mededeling van gestopt cryptobedrijf Knaken nog veel onduidelijk voor klanten

Een week geleden kon Paul Scheermeijer uit Zwolle nog inloggen en heeft hij zelfs nog crypto gekocht via cryptoplatform Knaken. Maar inloggen lukte vrijdag ineens niet meer. "Ik maakte me geen zorgen, want het gebeurt weleens dat je na een update problemen hebt met inloggen." Maar na het weekend zag hij deze mededeling van het bedrijf: Knaken is nu helemaal niet meer bereikbaar. Daardoor kunnen klanten dus niet bij hun crypto. "Het geld dat ik heb geïnvesteerd, noem ik speelgeld. Als ik het kwijt ben dan is dat niet de grootste ramp", zegt Scheermeijer. Maar geld verliezen is wel altijd zuur, geeft hij toe. Hoeveel mensen zijn getroffen en hoeveel geld er in totaal is geïnvesteerd, is nog niet duidelijk. Nieuwe wetgeving Dat Knaken nu uit de lucht is, heeft te maken met nieuwe Europese cryptoregelgeving. Zo is een vergunning van toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) noodzakelijk. De AFM kan vanwege vertrouwelijkheid niets kwijt over de de situatie van Knaken. In het verleden was een registratie bij De Nederlandsche Bank voldoende. Knaken, dat in 2017 is opgericht, had de registratie bij De Nederlandsche Bank in 2021 afgerond. Maar met de invoering van de nieuwe regels is die registratie sinds eind juni vorig jaar niet meer geldig. Er moest een nieuwe vergunning komen, maar dat is dus niet gelukt. 'Regeldruk is fors' "Dat Knaken nu in deze situatie is beland verbaast me niks", zegt Patrick van der Meijde, een van de oprichters van Bitkassa. Sinds 2014 verwerkt dat bedrijf transacties met bitcoins. Ook deed het bedrijf aan in- en verkoop van bitcoin aan consumenten, "onze meest lucratieve dienst", maar daar kwam in 2020 een einde aan. "Toen kwam er nieuwe wetgeving, nog onder toezicht van DNB, en die was al aardig streng", zegt Van der Meijde. Volgens hem is de drempel voor het behalen van een vergunning als kleine speler heel hoog. Zo moet er volgens de wetgeving een zogenoemde compliance officer worden aangesteld. Die moet controleren of de organisatie zich houdt aan de wetten en regels. "Voor kleine spelers, zoals Knaken, is dat zwaar om te doorlopen", zegt Van der Meijde. Daar sluit Michiel Stokman, medeoprichter van financiële technologiestartup Bots Capital, zich bij aan. "Die regeldruk is fors. Kleine bedrijven kunnen het kostentechnisch niet opbrengen." Bots Capital zat zelf ook in het proces voor het aanvragen van een vergunning voor de crypto-activiteiten, maar heeft besloten om die procedure stop te zetten. Vanaf 1 januari stopt het bedrijf met crypto-activiteiten. Vorig jaar werd al besloten om het af te bouwen. "Uiteindelijk vonden we dat crypto te veel een gokspelletje bleef en te weinig een belegging werd", zegt Stokman. Financieel kwetsbaar Knaken was ook sponsor van Feyenoord, maar die samenwerking is vorig jaar stopgezet. In de laatste jaarrekening van 2024 meldt het cryptobedrijf dat het "in financieel opzicht kwetsbaar is". Met een omzet van bijna 765.000 euro was de nettowinst van 28.712 euro minuscuul. Een lage nettowinst kan een aanwijzing zijn dat een bedrijf zich in een moeilijke situatie bevindt en mogelijk niet in staat is tot nieuwe investeringen. Hoe het nu verder afloopt is afwachten. Via de website laat het bedrijf weten aan klanten dat er nog wordt onderzocht hoe alles wordt afgehandeld. Nieuwe berichtgeving volgt half juni via de site.

Florida sleept ChatGPT-ontwikkelaar OpenAI voor de rechter

De Amerikaanse staat Florida daagt OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, en topman Sam Altman voor de rechter. De makers van de populaire chatbot worden ervan beschuldigd een onveilig product op de markt te hebben gebracht, omdat het mensen adviseert bij gevaarlijk gedrag. De aanklagers vinden dat de chatbot een gevaar vormt voor de openbare veiligheid, omdat het onder meer schutters instructies zou hebben gegeven bij het voorbereiden van hun moordpartijen. Ook verwijzen ze naar incidenten waarbij gebruikers, op aanraden van ChatGPT, een combinatie van drugs nemen om zichzelf van het leven te beroven. Florida is de eerste Amerikaanse staat die een rechtszaak aanspant tegen OpenAI en Altman persoonlijk aansprakelijk stelt. "Ze hebben winst verkozen boven publieke veiligheid. Dat pikken we hier in Florida niet", aldus procureur-generaal James Uthmeier van Florida. 200 gesprekken In de aanklacht wordt verwezen naar een aanslag op de Florida State University vorig jaar april, waarbij twee mensen werden gedood en zes anderen gewond raakten. De 20-jarige schutter vroeg de chatbot om advies voordat hij begon te schieten op de campus. Zo gaf ChatGPT advies over welk type wapen hij kon gebruiken, welke munitie bij welk wapen paste en welk wapen effectief zou zijn op korte afstand. Ook zou de chatbot advies hebben gegeven over waar en wanneer de meeste mensen zich op de campus zouden bevinden. Hij zou zeker 200 gesprekken met ChatGPT hebben gevoerd. Geweld aanmoedigen In de 83 pagina's tellende aanklacht verwezen de aanklagers naar een andere zaak in Florida. Een man die wordt verdacht van de moord op twee promovendi aan de University of South Florida, vroeg dagen vóórdat zij verdwenen aan ChatGPT: "Wat gebeurt er als een mens in een zwarte vuilniszak wordt gestopt en in een vuilcontainer wordt gegooid?" De chatbot antwoordde daarop dat dat gevaarlijk klinkt. "Hoe zouden ze dat te weten komen?", was zijn vervolgvraag. De aanklagers beschuldigen OpenAI een product op de markt te hebben gebracht dat schade, zoals zelfverminking en geweld, faciliteert en aanmoedigt. Intern alarm Ook vinden de aanklagers dat OpenAI en Altman commercieel gewin boven veiligheid zetten. Zo zeggen ze dat het techbedrijf waarschuwingen van experts binnen en buiten het bedrijf negeerde. Zo sloegen in aanloop naar een schietpartij in Canada medewerkers van OpenAI intern alarm over de interactie van de tiener met ChatGPT. Bij de aanslag op 10 februari werden in de provincie Brits-Columbia vijf leerlingen en een lerares op een middelbare school gedood. Eerder had de 18-jarige schutter, Jesse van Rootselaar, al haar moeder en stiefbroer gedood. Grote schietpartijen komen zelden voor in Canada, in tegenstelling tot buurland VS. Bedrijf wijst op hulpadvies De staat Florida wil dat OpenAI ook stopt met het verzamelen van gegevens van kinderen onder de 13 jaar zonder daarvoor toestemming te vragen van hun ouders. OpenAI laat in een reactie weten dat de chatbot herhaaldelijk gebruikers adviseert om hulp te zoeken in de echte wereld, bijvoorbeeld via professionals in de geestelijke gezondheidszorg. Ook verwijst het bedrijf naar maatregelen die zijn genomen om jonge gebruikers te beschermen, zoals leeftijdsverificatie en monitoringopties voor ouders. Het tekstprogramma ChatGPT is het populairste product van OpenAI en heeft volgens Altman wekelijks 900 miljoen gebruikers. Altman was in 2015 samen met techondernemer Elon Musk een van de oprichters van OpenAI. Ook andere AI-bots, zoals Character AI en Google-chatbot Gemini, liggen regelmatig onder vuur van het aanzetten van gebruikers om zichzelf of anderen iets aan te doen.

DutchNews.nl

Crypto broker Knaken shuts down, customers locked out of funds

Customers of Rotterdam cryptocurrency broker Knaken are unable to reach their coins after the company abruptly took its website and...

NL Times (Netherlands)