Europese Commissie wil industrie meer tijd voor verduurzaming geven

Europese bedrijven krijgen meer tijd en hulp om te verduurzamen. De Europese Commissie wil haar voornaamste groene maatregel versoepelen zodat bedrijven hun uitstoot minder snel naar nul hoeven terug te brengen. Dit moet de industrie helpen concurreren op de wereldmarkt

"We brengen ambitieuze klimaatactie opnieuw samen met concurrentiekracht", zei Wopke Hoekstra, Europees commissaris voor klimaat. Hij benadrukte dat hij de Europese industrie weer wil laten opbloeien, en minder afhankelijk wil worden van geïmporteerde energie.

De luchtvaart gaat juist bij meer vluchten betalen voor de uitstoot. Alleen niet voor de verste vluchten.

Langzamer naar nul

In Brussel leven al langer zorgen over de toekomst van de Europese industrie. Vooral in de chemie- en staalsector kampen bedrijven met een combinatie van hoge energieprijzen, strikte regels en hevige - soms oneerlijke - concurrentie.

Ardy Stemerding, correspondent Europese Unie

Hoekstra's voorstel bevat diverse versoepelingen van het Europese klimaatbeleid. Tegelijk houdt hij de kern van het systeem waarbij bedrijven moeten betalen voor hun uitstoot van broeikasgassen overeind. Daarmee weerstaat hij de druk van landen die een veel grotere verzwakking hadden gewild.

Toch is het nog heel onzeker of het bij deze versoepelingen blijft. Want na de zomer begint het politieke gevecht pas echt. Dan gaan de EU-landen en het Europees Parlement verder onderhandelen over het plan van vandaag.

Nederland hoort bij de landen die geloven in dit systeem en het willen behouden, samen met onder meer Zweden, Denemarken en Spanje. Daar tegenover staan machtige landen als Italië en Polen die meer versoepelingen willen. De druk van die kant is hoe dan ook heel groot.

Het fundament van het Europese klimaatbeleid is het Europese emissiehandelssysteem (ETS) om grote bedrijven te laten betalen voor de uitstoot van broeikasgassen. Sinds 2005 moeten grote Europese bedrijven certificaten hebben voor CO2-uitstoot. Voor elke ton CO2 die ze uitstoten, moeten ze een certificaat inleveren. Als bedrijven meer willen uitstoten dan waar ze certificaten voor hebben, moesten ze certificaten bij kopen op een veilingmarkt.

Het idee is dat bedrijven hierdoor verduurzamen. Ze gaan dus minder energie gebruiken of gaan over op energie die niet uit olie, gas of steenkool komt. Als ze dat doen daalt hun uitstoot en hoeven ze minder te betalen. Onafhankelijk onderzoek laat zien dat de uitstoot daadwerkelijk daalt.

"Geen enkele andere maatregel in Europa heeft zoveel geholpen om de uitstoot naar beneden te krijgen als ETS", zegt klimaatcommissaris Wopke Hoekstra.

Toch moet het worden aangepast om zwakke punten te verhelpen. Zo kampen Europese bedrijven met oneerlijke concurrentie, investeren niet alle bedrijven in vergroening en krijgt de industrie te weinig terug van de opbrengst. "We veranderen ETS in een motor voor innovatie en investering."

Het doel is dat bedrijven uiteindelijk geen CO2 meer uitstoten. Daarom geeft de Europese Unie (EU) ieder jaar minder certificaten uit. In de bestaande plannen zouden er vanaf 2039 helemaal geen certificaten meer bijkomen. In de nu gepresenteerde plannen gaat de afname vanaf 2035 een stuk langzamer. Ook wil de Commissie, onder voorwaarden, langer doorgaan met het uitdelen van gratis certificaten.

Verduurzaming aanjagen

De Commissie wil de industrie ook meer helpen om te verduurzamen. Bedrijven die investeren in verduurzaming, moeten bijvoorbeeld certificaten krijgen. Ze moeten daarvoor wel met concrete plannen komen en ze ook uitvoeren.

Ook moeten landen een veel groter deel van de opbrengst investeren in het vergroenen van hun industrie. Het ETS bracht vorig jaar 43 miljard euro op, waarvan een groot deel naar Europese landen gaat. Nederland ontving bijna een miljard euro. De Commissie schat dat maar 1 op de 20 euro's weer wordt geïnvesteerd in de industrie. Straks moet minimaal 1 op de 2 euro's tegoed komen aan groenere industrie.

In de lucht- en scheepvaart wordt het systeem juist uitgebreid. Nu betalen luchtvaartmaatschappijen alleen voor vluchten binnen de EU voor hun uitstoot. Er loopt een hoogoplopende discussie of dit moet uitgebreid naar intercontinentale vluchten. De Commissie kiest voor een tussenweg. Voor vluchten van en naar steden die 5.000 kilometer van het midden van de EU liggen, moet ook uitstootbelasting betaald worden. Maar de verste vluchten, bijvoorbeeld naar de VS en China, worden dus niet geraakt.

Dit zou moeten voorkomen dat Europese luchtvaartmaatschappijen op achterstand komen te staan ten opzichte van concurrenten buiten de EU. Ook lijkt het compromis gekozen om verdere geopolitieke spanning te vermijden. De EU probeerde in 2011 al eens intercontinentale vluchten te belasten. Dit werd gestaakt na druk vanuit China en de Verenigde Staten, op een moment dat de onderlinge relaties beter waren.

Op zee gaan ook kleinere schepen onder het ETS vallen. De sector krijgt wel hulp bij de verduurzaming. ...