Hoe bescherm je jezelf tegen steeds grotere natuurbranden? 'Kijk hoe je weg kunt komen'

Spanje is getroffen door een dodelijke bosbrand. Eerder deze week moesten in Zuid-Frankrijk duizenden mensen worden geëvacueerd vanwege een natuurbrand. Door klimaatverandering komen dit soort branden steeds vaker voor en worden ze heftiger.

Vakantiegangers doen er verstandig aan zich goed voor te bereiden als ze naar een bosrijk gebied in Zuid-Europa gaan, vertelt Jelmer Dam, landelijk coördinator natuurbrandbeheersing van Brandweer Nederland.

Dam heeft twee decennia geleden in de natuurbrandbestrijding in Zuid-Spanje gewerkt. "Maar toen was de situatie anders dan nu", vertelt hij op NPO Radio 1. "Ze hebben nu twaalf maanden per jaar natuurbranden. Voorheen was dat veel minder, ongeveer zeven maanden per jaar."

Vandaag werd bekend dat bij een bosbrand in het plaatsje Bédar in Zuidoost-Spanje zeker twaalf mensen zijn omgekomen. Het is de dodelijkste bosbrand in Spanje sinds 2005, toen elf brandweerlieden omkwamen bij een brand in de provincie Guadalajara. Die was ontstaan door een barbecue. Na die ramp kwamen er ingrijpende veranderingen in de Spaanse systemen voor bosbrandpreventie en noodhulp.

Vaker en groter

Inmiddels zijn de branden erger dan toen, zegt Dam. "Wereldwijd zien we steeds vaker branden, en die branden worden ook steeds groter. Ook in Noordwest-Europa. Het wordt steeds lastiger die branden te bestrijden."

"Het is nu heel heet, het is al heel lang droog en ze hebben een harde wind. Bij dit soort omstandigheden heb je branden die zich heel snel verspreiden."

Een voorbeeld was deze week de grote brand bij Perpignan in Frankrijk. "Daar hebben ze heel proactief mensen weggehaald. We kunnen de branden steeds minder snel stoppen. We kunnen ze alleen bestrijden. Dat betekent dat je moet overgaan tot evacueren."

Een goede voorbereiding is essentieel, zegt hij. "Wees je goed bewust van je omstandigheden. Informeer jezelf over welke maatregelen getroffen zijn. Waar zijn de ontsnappingsroutes? Natuurbranden kunnen overal ontstaan, dus je moet meer dan één route in je hoofd hebben. Die ene kan best eens afgesloten zijn."

"De brandweer zegt het altijd al als je naar een hotel gaat: weet hoe je moet ontsnappen, kijk hoe je weg kunt komen. Dat geldt steeds vaker ook in de natuur."

In deze video proberen brandweerlieden de brand in Andalusië te blussen:

Volgens Spaanse media zijn mensen omgekomen in een auto en anderen buiten hun voertuig. "Die zijn uitgestapt en te voet verder gegaan", aldus Dam. "De slachtoffers hebben niet de standaard evacuatieroute gepakt. De lokale bevolking is goed weggekomen, maar dit waren in ieder geval voor het merendeel buitenlanders. Die kennen de omstandigheden niet goed genoeg en zijn daardoor verrast."

Burgemeester Angel Francisco Collado van Bédar zei dat sommige mensen weigerden aan het evacuatiebevel te voldoen. Onder hen ook een groep van negen, waarvan zeven mensen zijn overleden en twee met ernstige brandwonden in het ziekenhuis in Sevilla liggen.

"We gingen van deur tot deur en drongen er bij de bewoners op aan te vertrekken, maar in sommige gevallen zonder succes. Naarmate de vlammen zich uitbreidden, besloten sommigen alsnog te vluchten, terwijl het beter was geweest om binnen te blijven."

Opwarmend Europa

Door de hittegolven in mei en juni zijn grote gebieden in Europa uitgedroogd. Dat maakt ze bijzonder kwetsbaar voor bosbranden.

Europa is het snelst opwarmende continent, stelt de Copernicus Climate Change Service van de EU. De temperaturen stijgen er sinds de jaren tachtig twee keer zo snel als het wereldwijde gemiddelde. 2025 was wereldwijd het op twee na warmste jaar ooit gemeten. Europa had te maken met diverse intense hittegolven, en ook dit jaar is dat het geval.

Veertig mensen van de Nederlandse brandweer gaan een maand lang naar Catalonië. Daarbij zullen ze de lokale brandweer helpen met de bestrijding, en ook leren hoe ze daar natuurbranden blussen. Vorig jaar ging ook al een groep brandweerlieden op een soortgelijke reis naar Spanje. ...