Koeien, varkens en kippen scheiden minder stikstof uit, net onder plafond

In 2025 hebben koeien, varkens en kippen in Nederland twee procent minder stikstof uitgescheiden dan een jaar eerder. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Met een totale uitscheiding van 440 miljoen kilo komt dit precies uit op het onlangs aangescherpte plafond.

In 2024 was de uitscheiding nog 449 miljoen kilo. Het gaat dan om stikstof die vrijkomt uit urine en ontlasting van dieren in de landbouw.

Nieuwe plannen, nieuw plafond

Afgelopen vrijdag presenteerde het kabinet plannen die ervoor moeten zorgen dat de stikstofuitstoot in 2035 drastisch is verlaagd ten opzichte van 2019. Het nieuwe streven is dat in de landbouw 42 tot 46 procent minder wordt uitgestoten, in de mobiliteit en de industrie moet dit 50 procent zijn. In 2030 is er een tussendoel gesteld: dan moet de uitstoot zijn verlaagd tussen de 23 en 25 procent.

Om dit te bereiken wil het kabinet onder andere dat boeren in 2035 niet meer dan 2,6 koeien per hectare houden. De vee- en landbouwsector reageerden kritisch op deze plannen: zij vrezen verdere inkrimping van de veestapel voor vooral veeteelthouders in het oosten en zuiden van het land en rondom natuurgebieden.

Uit de berekeningen van het CBS blijkt dat uit mest van rundvee nog altijd het meeste stikstof vrijkomt: koeien en andere soorten van rundvee scheidden in 2025 in totaal 292,3 miljoen kilo uit, twee derde van het totaal. Varkens komen uit op 77,7 miljoen kilo, pluimvee op 48,1 miljoen kilo. Een jaar eerder was dit respectievelijk nog 298,4 miljoen kilo, 80,1 miljoen kilo en 48,7 miljoen kilo.

Volgens het CBS is de daling vooral te danken aan de verkleining van de veestapel vanaf 2017 en een lager stikstofgehalte in het voer voor de dieren.

Nog teveel fosfaat

Bij fosfaat was er sprake van een nog sterkere daling: hier daalde de totale uitscheiding met 4 procent naar 142 miljoen kilo, al is dit alsnog 7 miljoen kilo boven het nieuwe plafond van 135 miljoen kilo. Ook bij fosfaat zijn een minder grote veestapel en minder fosfaat in het dierenvoer de belangrijkste redenen voor de daling, aldus het CBS.

Fosfaat is een belangrijk mineraal voor dieren, het zorgt voor sterke botten en groei. Een teveel aan fosfaat in de mest kan echter leiden tot ernstige bodem- en watervervuiling. Koeien zijn ook bij de uitscheiding van fosfaat de voornaamste bron: zij zijn verantwoordelijk voor bijna 53 procent van het totaal. ...