Wie gered is uit het puin in Venezuela is daarna volledig op zichzelf aangewezen

"Het was een kinderfeestje", zegt een jonge reddingswerker. Hij barst in tranen uit. "We haalden lichamen van een kinderfeestje uit het puin. Je kan het je niet voorstellen", zegt hij. "Maar we moeten nu sterk zijn."

Met een motorhelm op en dunne handschoenen aan zegt hij dat er mensen nodig zijn, vrijwilligers. "Wie dan ook, met wat dan ook. We hebben alles nodig", deelt hij op zijn Instagram-account.

Duizenden mensen worden nog gezocht onder het puin. Tienduizenden families hebben geliefden, bijna twee dagen na de vernietigende aardbevingen in Venezuela, nog steeds niet kunnen bereiken.

Op sociale media gaan beelden rond van tientallen reddingen. Een baby met alleen een luier om die levend uit het puin wordt gehaald. Een oudere dame, een meisje, nog een jongetje, een man wordt aan zijn schouders omhoog getild. Luid applaus van de reddingswerkers volgt. Maar de tijd blijft tikken en aan alles is nog tekort.

Scheuren worden zichtbaar

De lijken liggen op straat. Inmiddels zijn er 920 doden, ondertussen wordt gevreesd voor meer. Woontorens zijn als kaartenhuizen in elkaar gezakt. Wie wél gered kan worden, wacht een harde realiteit in een land waar de scheuren van jarenlange verwaarlozing zichtbaar worden.

Lijsten met medische benodigdheden gaan rond op sociale media. Dat is geen nieuw fenomeen in Venezuela, de afgelopen decennia legden crisis na crisis de staat van het ingestorte zorgsysteem bloot.

Vrijwel alle openbare ziekenhuizen in het land opereren nog maar op een fractie van hun capaciteit, volgens de Venezolaanse Medische Federatie. Jaar na jaar sloeg de organisatie alarm over tekorten in de zorg. Ziekenhuizen kampen met watertekorten, stroomuitval en een massale uittocht van zorgpersoneel. Zeker 42.000 artsen en zorgmedewerkers zijn het land ontvlucht, schat de organisatie.

Wie terecht kan in een ziekenhuis, mag zelf op zoek naar medische benodigdheden. Infuuszakken, zuurstoftanks, pleisters, wegwerphandschoenen voor de verpleegkundige, medicijnen. Patiënten of hun familie moeten zelf alles vinden en aanschaffen, vaak voor de hoogste prijs. Dat terwijl meer dan de helft van de bevolking in extreme armoede leeft, schrijft de Europese Commissie. Zeker 70 procent van de bevolking heeft geen toegang tot de gezondheidszorg.

In online groepen worden ook berichten gedeeld van inzamelingsacties. Niet alleen voor noodhulp, maar ook voor levensreddende operaties zoals amputaties van verbrijzelde lichaamsdelen of voor begrafenissen.

Terwijl de ziekenhuizen en veldhospitalen de slachtoffers proberen op te vangen, stromen de wegen vol met motoren. Beladen met hulpgoederen, rijden tientallen burgers zelf van rampplek naar rampplek. Pakken vol met waterflesjes worden achterop gebonden.

Op meerdere plekken in het land zijn donatiepunten opgezet waar burgers spullen naartoe kunnen brengen. Babyvoeding, toiletpapier, pijnstillers, helmen voor reddingswerkers, zaklampen, het is maar een greep uit wat er nodig is.

De punten, vaak simpele tenten met wat tafeltjes, zijn onder meer opgezet door de landelijke beweging achter oppositieleider en Nobelprijswinnaar María Corina Machado. Ook daar is de aanhoudende politieke repressie zichtbaar. Op sociale media worden meldingen gedaan van opgebroken donatiepunten, autoriteiten zouden alleen donaties toelaten in burgemeesterskantoren en partijkantoren van het regime.

Weinig Venezolanen hebben daar vertrouwen in. Het land gaat gebukt onder diepgewortelde corruptie en bij vorige noodsituaties kwam hulp vaak ook niet bij de bevolking terecht. Voedsel en hulpgoederen werden stelselmatig in beslag genomen door het leger, zo bleek uit onderzoek van Human Rights Watch.

Burgerinitiatieven

Het is dan ook geen verrassing dat veel Venezolanen besluiten om zelf het heft in handen te nemen. Al snel was dat op meerdere manieren te zien, ook in een van de burgerinitiatieven zoals de onofficiële website waar mensen vermiste familieleden en vrienden kunnen opgeven.

Wel verrassend is dat het regime heeft gezegd buitenlandse hulp aan te nemen, ook van ideologische tegenstanders. Toen het land in 2019 in een humanitaire crisis verkeerde, wees oud-leider Maduro aan de lopende band hulp af. Vrachtwagens vol noodhulp werden tegengehouden aan de grens, een vrachtschip met voedsel en medicijnen lag voor anker aan de kust. Uiteindelijk accepteerde het regime later dat jaar hulp van een neutrale organisatie, het Rode Kruis.

Dat de hulp dit keer wordt aangenomen kan vele levens schelen. Hoe de hulp gestructureerd wordt en of die hulp overal op tijd terechtkomt, is alleen de vraag. Het land is allesbehalve voorbereid en hoewel Venezolanen inmiddels wel wat gewend zijn, lijkt de schaal van de ramp de ontwrichte staat van het land pijnlijk bloot te leggen. ...