Minister Van Essen 'beducht' voor verzachten stikstofplannen, Pro trekt anders steun in

Het kabinet voelt er weinig voor aanpassingen te doen aan de nieuwe stikstofplannen. Allerlei oppositiepartijen, vooral aan de rechtse kant, willen veranderingen om de gevolgen voor de agrarische sector te verzachten.

Maar landbouwminister Van Essen is "beducht" voor een afzwakking, omdat hij denkt daarmee de noodzakelijke stikstofdoelen niet te halen. "Het is een samenhangend geheel en delen van het pakken kunnen niet zonder consequenties worden afgezwakt", aldus Van Essen, die anders vreest voor "stilstand".

Tot ruim na middernacht debatteerde de Tweede Kamer over de ingrijpende maatregelen van het kabinet om de stikstofuitstoot te verminderen, met op de publieke tribune verontruste boeren.

Hoogste tijd

De voorstellen zullen pijn doen, zeker in de agrarische sector en dat erkennen het kabinet en de coalitiepartijen D66, VVD en CDA. Het kan volgens hen niet anders. Na jaren falend overheidsbeleid is het de hoogste tijd, want er moeten vergunningen worden afgegeven om de bouw van nieuwe woningen en wegen mogelijk te maken. Het al jarenlang durende 'stiktstofslot' moet er echt af.

De belangrijkste punten

Dinsdag werd duidelijk dat het minderheidskabinet de broodnodige steun al in de zak heeft. Oppositiepartij Pro beloofde steun en dat zorgt voor een meerderheid in de Tweede Kamer. In de Eerste Kamer moeten er dan nog enkele zetels bij, maar die zullen bij de Partij voor de Dieren, SP of Volt wel te vinden zijn.

Pro wil voor die steun wel wat terug: het plan mag absoluut niet worden 'afgezwakt'. En dat liet Pro-Kamerlid Bromet tijdens het debat merken. "Ik waarschuw u alvast", zei Bromet tegen CDA-Kamerlid Koorevaar die toch wel benieuwd was of er iets anders kon. "Dit plan mag niet worden afgezwakt." Pro vindt de voorstellen minimaal en geeft steun omdat er na jaren vertraging eindelijk wat moet gebeuren en het "perfecte plan nu eenmaal niet bestaat".

Speelruimte

Deze houding wekte irritatie bij enkele andere oppositiepartijen, zoals de ChristenUnie, de Groep-Markuszower en SGP. "U legt een hypotheek op deze discussie", mopperde CU-Kamerlid Grinwis die spreekt van een "dictaat" van Pro. De ChristenUnie wil vooral de stikstofarme zones versoepelen. Kamerlid Heutink van Groep-Markuszower vond dat Pro "de boerenstand sloopt" en BBB-Kamerlid Van der Plas zegt dat Bromet vindt dat de "veestapel weg moet."

Bromet weersprak de kritiek. "Wij mogen vinden wat we vinden en hoeven dan niet meteen als dictator uitgemaakt te worden." Aan het eind van de avond zei ze ook nog dat ze de scherpe opmerkingen "beneden peil" vond. Het is het kabinet volgens haar vrij om steun bij andere oppositiepartijen te zoeken, maar dan zonder Pro.

Doodsteek

Dat is een minder gemakkelijke route voor Landbouwminister Van Essen. Bij BBB, PVV, de Groep-Markuszower, SGP en het lid-Keyzer hoeft hij sowieso niet aan te kloppen, want die zijn het met boze boeren eens dat de plannen " een doodsteek" zijn voor de sector, zoals BBB-Kamerlid Van der Plas deze opvatting verwoordde.

De vraag is of het kabinet dan kan rekenen op de steun van JA21. Tijdens het debat zei JA21-Kamerlid Goudzwaard aanvankeljik dat zijn partij "bereid was een hand uit te steken". Maar de 1-kilometergrens en de norm van 2,6 koe per hectare moest versoepeld worden.

Van Essen zei daar niets voor te voelen en iets na middernacht zei Goudzwaard de stikstofplannen niet te willen steunen, "omdat er geen millimeter wordt bewogen." De VVD reageerde teleurgesteld en vroeg of JA21 er misschien toch welwillend naar wilde kijken. JA21 gaat het nu per deelonderwerp beoordelen. "Wellicht dat er door de molen heen een mooi product uitkomt en dan gaan we dat tegen die tijd beoordelen."

Of het kabinet er uiteindelijk in slaagt om zowel oppositiepartij Pro als JA21 mee te krijgen is voorlopig nog niet te zeggen. Alle kabinetsvoornemens moeten namelijk nog in aparte wetten worden vastgelegd, de eerste wordt in oktober verwacht. En dan komt de Tweede Kamer weer aan het woord. ...