Nijntje en kunstwerken moeten de vele extra transformatorhuisjes leuker maken

De komst van nieuwe elektriciteitshuisjes leidde de afgelopen jaren in meerdere gemeenten tot ophef. Netbeheerders zagen mensen in verweer komen tegen het plaatsen van de weinig aantrekkelijke huisjes, waarin stroom geschikt wordt gemaakt voor gebruik in woningen. Lastig, want tot 2040 zijn er bijna 50.000 extra nodig in Nederland. Netbeheerders en gemeenten proberen de klachten nu vaker te voorkomen, blijkt na een rondgang onder netbeheerders.

Zo heeft Utrecht een wedstrijd georganiseerd om buurtbewoners mee te nemen in de besluiten. De stad wil de plaatsing van de 'trafohuisjes' die nodig zijn in de binnenstad "wat leuker maken". Bewoners mochten ideeën bedenken voor het uiterlijk van de gebouwtjes. Daar gingen ontwerpers mee aan de slag en een jury bepaalde deze week de winnaars.

Inwoners stuurden 39 ideeën in. Verschillende mensen vonden dat Nijntje thuishoort op de transformatorhuisjes. Iemand schreef dat "ieder karakter uit Dick Bruna's Nijntje een eigen huisje moet krijgen". Er kwamen ook wildere ideeën binnen, zoals een aquarium rondom het huisje of een jungle met dieren.

Uitvoerbaar en veilig

De ontwerpers gebruikten de inzendingen als inspiratiebron, maar moesten wel rekening houden met de uitvoerbaarheid en veiligheidseisen van netbeheerder Stedin. Een echte jungle zit er dus niet in. De drie winnaars hebben volgens de jury kunstwerken bedacht die "de energietransitie een sprekend Utrechts gezicht geven".

Hieronder de winnaars:

Oerlelijk, noemden inwoners van Baarn bij RTV Utrecht het transformatorhuisje dat in 2020 plotseling voor de Pauluskerk werd gezet. Zes jaar later staat het er nog steeds. Wel is er wat groen omheen gezet en de inwoners zijn eraan gewend geraakt, zegt voormalig wethouder openbare ruimte Mark Eijbaard tegen de NOS.

Hij was zes jaar geleden raadslid in Baarn en vroeg zich af of dat huisje niet achter de kerk had gekund, zodat het minder in het zicht stond.

Als wethouder zag hij vervolgens dat de ruimte voor een transformatorhuisje erg beperkt is. "Zeker in de gemeente Baarn. Vaak is er maar één locatie mogelijk of hooguit twee." Dat hangt onder meer af van de kabels onder de grond.

Stedin zegt daarom nu de mogelijkheid te bieden om het huisje te camoufleren met groen of "te verfraaien met een muurschildering of een sedumdak". Enexis ziet ook dat gemeenten vaker voor schilderingen of groen op de huisjes kiezen, zoals bijvoorbeeld in het Limburgse Ospel.

Baarn wil ze laten schilderen in de stijl van Escher, vertelt Eijbaard. De kunstenaar woonde er van 1941 tot 1970. Wanneer de trafohuisjes te bewonderen zijn, weet hij nog niet.

Hele buurt aangepakt

Transformatorhuisjes zijn nodig om het elektriciteitsnet uit te breiden. Utrecht loopt wat dat betreft nu al tegen de grenzen aan. Sinds 1 juli geldt een aansluitstop in het grootste deel van de provincie. Aanvragen voor een zwaardere aansluiting komen op een wachtlijst.

Voor de uitbreiding zijn ook dikkere kabels nodig, waardoor ongeveer een op de drie straten open moet. Zo kunnen ook de werkzaamheden er omheen tot overlast leiden.

Netbeheerders zeggen dat ze daarom de afgelopen jaren hebben gewerkt aan een 'buurtaanpak'. "We proberen de wijk in één keer klaar te maken voor de toekomst", zegt Liander, netbeheerder in Noord-Holland, Gelderland, Flevoland en Friesland. "Dan gaat de wijk op de schop, zodat we niet telkens voor een andere straat moeten terugkomen. Vervolgens kan de wijk er de komende tientallen jaren weer tegenaan."

Of deze buurtaanpak, de schilderingen en de ontwerpwedstrijd gaan helpen met het accepteren van transformatorhuisjes in de buurt is nog onzeker. In Utrecht duurt het nog een tijdje voordat de ontwerpen met Nijntje en groene planten in het echt te zien zijn. Van 2027 tot 2030 worden ze op verschillende plekken in de stad geplaatst. ...