Deze hittegolf was vrijwel onmogelijk zonder klimaatverandering, zeggen wetenschappers

Een hittegolf zoals de huidige die Europa teistert, was vrijwel onmogelijk geweest zonder klimaatverandering. Sterker nog: klimaatwetenschappers zien dat vijftig jaar geleden deze extreme temperaturen in juni nog bijna niet voorkwamen. Dat blijkt uit een nieuwe analyse van World Weather Attribution (WWA), een internationaal netwerk van wetenschappers die onderzoeken hoe klimaatverandering extreem weer beïnvloedt.

Het nieuws is aan de ene kant absoluut geen verrassing, erkent KNMI-onderzoeker Sjoukje Philip, die meewerkte aan het rapport. "Maar toch ook weer wel. We zien nu dat de hittegolf zo wijdverspreid is en we zien dat de temperaturen de afgelopen jaren heel hard omhoog zijn gegaan."

Mensenleven

Zo keken de onderzoekers eveneens naar 2003, het jaar met de eerste grote hittegolf van dit millennium. Volgens de modellen van de wetenschappers zou een hittegolf zoals die nu voorkomt, toen overdag zo'n 2 graden koeler zijn geweest. Ook de nachten warmden iets minder snel op. Die zouden ruim twintig jaar geleden 1,3 graden koeler zijn geweest in een soortgelijke situatie.

"Dat verschil met 2003 is opmerkelijk", vindt Philip. "De meeste mensen hebben 2003 meegemaakt. Je kunt dus in een mensenleven zien wat het verschil is tussen toen en nu."

De zinderende hitte in de nacht komt tegenwoordig ongeveer honderd keer vaker voor dan tijdens de hittegolf van 2003, berekenden de onderzoekers. "Dat is heel bezwaarlijk voor de menselijke gezondheid natuurlijk", zegt Philip daarover. "Als je 's nachts niet kan afkoelen, wordt het effect van de hitte steeds erger."

Natteboltemperatuur

De luchtvochtigheid is deze hittegolf hoog, signaleren de onderzoekers. Dat in combinatie met de warmte is bijzonder gevaarlijk voor de gezondheid. De zogeheten natteboltemperatuur geeft aan hoe zwaar de hittestress is en hoe die temperatuur aanvoelt voor het menselijk lichaam. In 90 procent van de steden in Nederland is de natteboltemperatuur deze periode hoger dan ooit gemeten.

Dat deze records worden verbroken, verbaast Philip niet. "Maar soms lijkt het alsof we alleen nog maar aanslaan bij records", merkt de KNMI-onderzoeker op. "Maar een bijna-record is bij deze temperaturen net zo erg."

World Weather Attribution onderzoekt van veel extreme weersomstandigheden of deze zijn veroorzaakt of verergerd door klimaatverandering. Deze keer hebben de wetenschappers ook gekeken of El Niño enig effect heeft op de hitte.

Meteorologen verwachten dat dat weerfenomeen vanaf het najaar voor een hogere gemiddelde temperatuur kan zorgen. De onderzoekers konden in de analyse vaststellen dat El Niño bij de huidige hitte in Europa geen enkele rol heeft gespeeld.

Heter in Europa

Het effect van klimaatverandering op deze hittegolf is geen verrassing, herhaalt Philip. "Maar het is wel belangrijk om het steeds opnieuw te zeggen." Zij schrikt geregeld van de hoge temperaturen. "Daaraan kun je zien dat de maximumtemperatuur in West-Europa drie keer zo snel omhoogschiet als het wereldgemiddelde."

Dat komt onder meer doordat land sneller opwarmt dan oceaan en beide worden meegenomen in het wereldgemiddelde. Daarnaast waait de wind in de zomer vaker uit het zuiden, waardoor warmere lucht wordt aangevoerd. ...