Bisschoppen gewijd zonder toestemming Vaticaan, mogelijk schisma ophanden

In een drukbezochte ceremonie in het Zwitserse bergdorp Écône zijn vier priesters tot bisschop gewijd. De wijding is omstreden, omdat het gaat om leden van de ultraconservatieve Priesterbroederschap Sint Pius X. Die hangt de traditionele waarden van de Rooms-Katholieke Kerk aan en wijst hervormingen in de kerk af.

Paus Leo XIV heeft geen toestemming gegeven voor de bisschopswijding. Integendeel, het Vaticaan heeft de betrokken priesters gewaarschuwd dat ze door Rome worden geëxcommuniceerd als de wijding wordt doorgezet. Dat wil zeggen dat ze worden uitgesloten uit de Rooms-Katholieke Kerk en niet meer mogen deelnemen aan de rituelen.

De Priesterbroederschap Sint Pius X (SSPX) rechtvaardigt de bisschopswijding als zijn "heilige plicht" om het katholieke geloof te beschermen.

Mogelijk schisma

Herhaalde oproepen van de paus om de ceremonie af te blazen op straffe van excommunicatie en weer in gesprek te gaan, legden de priesters resoluut naast zich neer. Ook ontmoetingen met de voorman van de broederschap hadden geen resultaat. Daarmee lijkt een schisma in de katholieke kerk onvermijdelijk.

Andrea Vreede, correspondent Vaticaan:

"De escalatie tussen de Priesterbroederschap Sint Pius X en het Vaticaan is eigenlijk een herhaling van zetten. Net als in 1988 worden alle betrokken bisschoppen (de twee oude en de vier die vandaag zijn gewijd) automatisch geëxcommuniceerd, omdat de wijdingen zonder pauselijke toestemming zijn verricht.

Het is nu wachten op de officiële reactie vanuit het Vaticaan. Paus Leo heeft al aangegeven dat wie kaatst, de bal kan verwachten. Excommunicatie is dus de logische consequentie, al zou dat dit keer niet alleen kunnen gelden voor de bisschoppen van de Priesterbroederschap, maar ook voor alle priesters en zelfs gewone gelovigen. Mogelijk is dat een aanleiding voor sommigen om te besluiten terug te keren tot de moederkerk in Rome, iets waar men in het Vaticaan misschien stilletjes op hoopt."

Desondanks was het een feestelijke viering. Voorafgaand was er een processie van honderden priesters die naar het altaar liepen, bijgewoond door duizenden gelovigen. Onder hen waren honderden nonnen en priesters. Ook was er een giftset wijnen te koop als aandenken aan de "historische" gebeurtenis, met een afbeelding van de bisschoppen en petjes met Écône2026 erop.

De mis in het Latijn werd geleid door de Spaans-Argentijnse bisschop Alfonso de Galarreta van de broederschap die zelf in 1988 zonder toestemming van Rome tot bisschop werd gewijd en werd geëxcommuniceerd. Hij legde volgens het ritueel zijn hand op het hoofd van de priesters om de heilige geest over te dragen van de ene bisschop op de andere, verwijzend naar Jezus en zijn apostelen.

De bisschopswijding was volgens de broederschap nodig omdat er nog maar twee van de vier bisschoppen die in 1988 werden gewijd in leven zijn.

Wat is de Priesterbroederschap Sint Pius X

De Priesterbroederschap Sint Pius X, afgekort SSPX, bestaat uit traditionele priesters die het niet eens zijn met de weg die het Vaticaan is ingeslagen. De broederschap werd opgericht in 1970 door aartsbisschop Marcel Lefebvre, uit verzet tegen de manier waarop de mis werd vormgegeven sinds het Tweede Vaticaanse Concilie, waar de rol van de kerk in de sterk veranderende maatschappij werd bepaald.

Paus Paulus VI voerde de hervormingen door in 1969. Die houden onder meer in dat de mis in de taal van het land mag worden gehouden en niet meer uitsluitend in het Latijn. Ook worden gelovigen actiever bij de mis betrokken en staat de priester met zijn gezicht naar de kerkgangers. Daarmee werd een traditie doorbroken die gold sinds 1570.

De leden van de SSPX willen dat de mis in die oude vorm blijft bestaan. Ze worden daarom ook traditionalisten genoemd. De beweging is genoemd naar paus Pius X, die begin vorige eeuw waarschuwde voor modernisme in de kerk.

Het internationale hoofdkwartier van de broederschap is gevestigd in Menzingen, in Zwitserland. Er zijn wereldwijd 800 plekken waar missen worden opgedragen, waaronder vier in Nederland.

In 1988 werden voor het eerst vier priesters van de SSPX tot bisschop gewijd. Dat leidde tot de excommunicatie van die vier en oprichter Marcel Lefebvre. Paus Benedictus maakte deze uitsluiting weer ongedaan.

In deze reportage wordt het conflict tussen het Vaticaan en Pius X uitgelegd: ...