Gesprek Taliban en EU afgelopen, ook Nederland zat aan tafel

Een delegatie van de Taliban was vandaag op uitnodiging van de Europese Commissie in Brussel voor een gesprek. Daarbij zaten ook ambtenaren van vijftien EU-landen aan tafel, waaronder Nederland.

Doel van het gesprek achter gesloten deuren was voor de lidstaten en de Commissie om de terugkeer van uitgeprocedeerde Afghaanse asielzoekers mogelijk te maken. Op dit moment lukt het EU-landen vrijwel niet afgewezen Afghanen terug te sturen naar hun land van herkomst.

Legitimering regime

De uitnodiging aan de Taliban-delegatie lag buitengewoon gevoelig vanwege de grootschalige mensenrechtenschendingen onder het regime, waar met name vrouwen en meisjes onder lijden.

Critici zien de gesprekken als legitimering van de Taliban als formele machthebbers in Afghanistan. Mensenrechtenorganisaties noemen de gesprekken onaanvaardbaar. Dat vindt ook de Afghaanse Shagofah Ghafor, die voor haar studie zes jaar geleden naar Europa kwam.

"De EU zegt eigenlijk: ondanks alles wat jullie thuis doen, zullen we jullie nog steeds uitnodigen, jullie onderzoek bekijken, met jullie vergaderen en jullie ontvangen", zegt ze.

'Praktische aanpak'

De Europese Commissie ontkent dat de gesprekken de Taliban legitimeren. Het gaat slechts om 'technische gesprekken' tussen ambtenaren, zegt de Commissie en dus is er "op geen enkele manier sprake van erkenning". Het gesprek vond daarom ook niet plaats in een officieel gebouw van de Europese Unie, maar op een geheime locatie.

Ook Nederland, dat vandaag deelnam aan het gesprek, zegt de banden met de Taliban niet te normaliseren. Asielminister Van den Brink ziet de ontmoeting met de Talibanleden als een "praktische aanpak van de Europese Unie" om de terugkeer van afgewezen Afghanen beter te regelen.

Onzin, vindt Ghafor. Ze vroeg asiel aan in Europa nadat de Taliban aan de macht kwamen en werkt nu voor denktank CEPS. Haar boekenkast staat tjokvol literatuur die in Afghanistan niet mag verschijnen. "Als er een winnaar is van deze bijeenkomsten en discussies, dan zijn het de Taliban."

'Historisch bezoek'

Een woordvoerder van de Taliban sprak na afloop van een historisch bezoek. Tijdens het gesprek ging het inderdaad over een mogelijk terugkeerproces voor Afghanen, meldt de delegatie. Volgens de Europese Commissie ligt de prioriteit in de gesprekken bij de terugkeer van criminele Afghanen of personen die een gevaar vormen voor de veiligheid. Maar uiteindelijk is het aan de EU-landen om te beslissen wie ze terugsturen. Dat kan dus ook om niet-criminele uitgeprocedeerde asielzoekers gaan.

De vraag is wat de Taliban in ruil willen voor hulp bij het terugnemen van afgewezen Afghanen. De inzet lijkt om hun diplomatieke rol in de EU te verbeteren. Op dit moment is Duitsland de enige EU-lidstaat die diplomaten ontvangt van de Taliban. In veel landen in de wereld is de Afghaanse ambassadeur nog altijd een vertegenwoordiger van de vorige regering.

De Duitse omroep NDR meldde vorige maand dat de Taliban minstens één vertegenwoordiger van het regime op Afghaanse ambassades in EU-landen wil. Volgens een Talibanwoordvoerder waren 'consulaire diensten' vandaag onderdeel van de agenda. ...