PFAS in alle Friese wateren aangetroffen, waterschap wil verbod

In alle Friese wateren is PFAS aangetroffen, meldt het Friese waterschap (Wetterskip Fryslân) na onderzoek in 2024 en vorig jaar. Het waterschap roept de overheid op om maatregelen te nemen.

Volgens het waterschap liggen de gemeten concentraties boven de normen voor oppervlaktewater en is een Europees totaalverbod op PFAS nodig. Daar pleit de Unie voor Waterschappen al langere tijd voor.

Het Friese waterschap bracht als eerste op provinciaal niveau in beeld waar PFAS in de wateren zit. "Sinds 2024 kan ons laboratorium ruim dertig veelvoorkomende PFAS meten", schrijft de organisatie. "De uitkomsten zijn duidelijk: PFAS wordt in alle onderzochte wateren aangetroffen én overschrijdt de bestaande normen. Dat geldt voor grote wateren en poldersloten."

Het onderzoek volgde op het nieuws in 2024 dat rond de militaire vliegbasis Leeuwarden een van de grootste PFAS-vervuilingen van Nederland was vastgesteld. Metingen toonden aan dat in wateren in de omgeving de waarden tot wel 900 keer boven de norm kwamen.

Wat is PFAS?

PFAS is de verzamelnaam van een groep chemische stoffen die schadelijk kunnen zijn en niet of nauwelijks afbreken, waardoor ze steeds meer in het milieu voorkomen.

Ze kunnen schadelijk zijn voor het immuunsysteem, de vruchtbaarheid, het ongeboren kind en organen als de lever en de schildklier. Ook kunnen ze kanker veroorzaken.

"Ook elders in Fryslân is het beeld zorgwekkend", schrijft het waterschap. "In alle onderzochte grotere wateren overschrijden de waarden de normen, met een factor tussen 1 en 10. In vrijwel alle poldersloten ligt de concentratie PFOS (een vorm van PFAS) boven de norm. Ook in het grondwater werd PFAS gevonden.

Uit een inventarisatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bleek dit jaar al dat op zo'n zestig plekken in Nederland de PFAS-vervuiling zo ernstig is dat daar zo snel mogelijk moet worden schoongemaakt.

Een EU-rapport schat dat PFAS-vervuiling Europese landen de komende jaren 440 miljard euro gaat kosten als er niets verandert in de aanpak. Uit dat onderzoek bleek ook dat Nederland het land is met het een na grootste aantal vervuilde PFAS-locaties van Europa. ...