Afrikaanse en Caribische leiders willen excuses van landen voor trans-Atlantische slavenhandel

Afrikaanse en Caribische leiders hebben landen die profiteerden van de trans-Atlantische slavenhandel opgeroepen om formele excuses aan te bieden en herstelbetalingen te doen. Ze deden dat op een conferentie in Ghana.

De oproep is het gevolg van een VN-resolutie waarin de trans-Atlantische slavenhandel werd bestempeld als "de ernstigste misdaad tegen de menselijkheid".

De VN-resolutie werd in maart met 123 stemmen aangenomen. Alle Afrikaanse en Caribische landen stemden voor. De Verenigde Staten, Israël en Argentinië stemden tegen en Nederland en 51 andere lidstaten onthielden zich van stemming. De resolutie riep landen op om in gesprek te gaan over herstelbetalingen voor nazaten en tot slaaf gemaakten.

Van erkenning naar maatregelen

In Accra, de hoofdstad van Ghana, het land dat het initiatief had genomen voor de resolutie, was de afgelopen dagen de Next Steps-conferentie. Die had tot doel om het debat te verschuiven van erkenning naar concrete maatregelen, waaronder stappen om compensatie op grond van het internationaal recht af te dwingen.

Trans-Atlantische slavenhandel

De Trans-Atlantische slavenhandel was de handel in slaven vanaf de 16e eeuw uit Afrika naar Amerika door Europeanen. In een periode van ruim 300 jaar werden naar schatting 12 miljoen Afrikanen gevangengenomen en onder erbarmelijke omstandigheden naar Amerika vervoerd.

Veel tot slaaf gemaakten overleefden de overtocht niet. De Europeanen, zoals Nederland met de West-Indische Compagnie (WIC), verkochten Afrikanen en verdienden daar geld mee.

De tot slaaf gemaakten werden veelal op plantages tewerkgesteld, waar ze zeer zwaar lichamelijk werk moesten doen. Ze konden om het minste of geringste lijfstraffen krijgen. De grootschalige slavenhandel eindigde in de tweede helft van de 19e eeuw.

"Niemand in deze zaal kan persoonlijk verantwoordelijk worden gehouden voor de gruweldaden van de trans-Atlantische slavenhandel", zei de Ghanese president Mahama tegen de afgevaardigden uit ruim tachtig landen op de conferentie.

Onder meer de presidenten van Senegal, Namibië, Liberia, Sao Tomé en Principe waren aanwezig, net als ministers uit tientallen andere landen. "De geschiedenis vraagt ons niet om schuld te erven, maar wel verantwoordelijkheid", zei Mahama.

De gevolgen van de slavenhandel blijven volgens de Ghanese president "doordachte, gecoördineerde en duurzame internationale samenwerkingen" vereisen. Ook zei hij dat de slavernij nog steeds voelbaar is in Afrika, het Caribisch gebied en in de Afrikaanse diaspora.

Ontmenselijkt

De oproep tot excuses is onderdeel van een negentienpuntenplan voor herstelbetalingen dat aan het eind van de conferentie werd goedgekeurd. Zo werd ook opgeroepen tot de oprichting van een wereldwijd herstelfonds en de teruggave van geroofde objecten.

Landen die profiteerden van de trans-Atlantische slavenhandel zouden "volwaardige, formele en onvoorwaardelijke excuses" moeten aanbieden "als een fundamentele stap op weg naar verzoening, het opbouwen van vertrouwen en herstelrecht". Welke landen excuses zouden moeten aanbieden, werd niet aangegeven.

Franse erkenning

De Franse president Macron was online bij de conferentie aanwezig. Hij zei dat tot slaaf gemaakte mensen "uit hun thuisland werden weggerukt, gedeporteerd, ontmenselijkt en als handelswaar werden behandeld".

Ook stelde Macron dat herstelbetalingen niet moeten worden gezien "als een eindpunt of als een cheque die wordt uitgeschreven om het verhaal af te sluiten". Vorige maand werd in Frankrijk een bijna 350 jaar oude slavernijwet afgeschaft. ...