Levenslang geëist in Haags proces over stadionbloedbad tijdens genocide Rwanda

Het Openbaar Ministerie heeft levenslang geëist tegen een man uit Ede die wordt verdacht van betrokkenheid bij de Rwandese genocide in 1994. Volgens de aanklager had de 66-jarige Eugène N. een leidende rol bij een bloedbad in een sportstadion.

"Als deze misdrijven geen levenslange gevangenisstraf verdienen, welke feiten dan wel?", vroeg aan aanklager zich retorisch af.

N. was een regionaal leider toen de genocide begon. Hij zou hebben opgeroepen mensen te doden die hun toevlucht hadden gezocht in het Byiza-stadion in de regio Butare. Hij hielp daarbij ook actief mee aan de moordpartij, volgens het OM.

N. vluchtte in 1998 naar Nederland en ging wonen in Ede. In 2020 kwam hij in beeld als genocideverdachte. Omdat hij inmiddels is genaturaliseerd, vindt het proces tegen hem hier plaats. N. ontkent dat hij betrokken is geweest bij de moorden. Volgens hem proberen getuigen met hun belastende verklaringen zelf strafvermindering te krijgen.

Vuurwapens, handgranaten, machetes

In 1994 werden in drie maanden tijd naar schatting 800.000 mensen om het leven gebracht. Bij het etnisch geweld werden voornamelijk Tutsi's en gematigde Hutu's op gruwelijke wijze vermoord.

"De daders waren hoofdzakelijk gewone landbouwers, die na jaren propaganda en oorlogsretoriek met machetes en knuppels hun buren, vrienden en collega's beroofden en vermoordden", aldus het OM. "Zij werden daarin aangevoerd en voorgegaan door de lokale leiders", zoals N.

In het Byiza-stadion werden 3000 mensen afgeslacht met vuurwapens, handgranaten, knuppels, machetes en stokken. "De verdachte was een essentiële schakel in het uitvoeren van de moordpartijen", volgens de aanklagers. "Wat er is gebeurd, gaat het voorstellingsvermogen te boven."

Het OM haalde bij de strafeis verklaringen aan van slachtoffers die het bloedbad overleefden en in het stadion dierbaren verloren. "Je hoopt dat ze je als eerste doden, zodat je de ergste dingen niet hoeft te zien." Anderen beschreven gewonde slachtoffers die smeekten uit hun lijden te worden verlost. Vijf van de slachtoffers waren in Den Haag aanwezig.

Signaal

Meerdere getuigen zeggen N. in het stadion te hebben gezien. Zo zou hij een granaat in de menigte hebben gegooid. Ook hitste hij voorafgaand aan het bloedbad de plaatselijke bevolking op. "Eugène had ons opdracht gegeven om elke Tutsi die uit het stadion zou proberen te ontsnappen, te doden", verklaarde een van hen.

Het OM neemt het N. kwalijk dat hij ondanks die verklaringen blijft volharden in zijn onschuld. Een levenslange gevangenisstraf zou daarom een goed signaal zijn, redeneerde de aanklager. "Dat je naar een ver land kunt vertrekken of niet, dat het lang kan duren of kort, maar dat de dag kan komen dat je je moet verantwoorden voor je daden."

Morgen krijgt de verdediging de beurt om het verhaal van N. te doen. De rechtbank hoopt 28 augustus uitspraak te doen. ...