Hittekracht in Verenigde Staten loopt voor het eerst dit WK flink op

Tot dusver viel het mee met de verwachte hitte op het WK voetbal. Maar deze week kampt een deel van de Verenigde Staten met een combinatie van hoge temperaturen en hoge luchtvochtigheid. In Kansas City, waar Colombia vannacht speelt tegen Ghana, geldt bij de aftrap zelfs een waarschuwing voor extreme hitte.

Die hitte kan ten koste gaan van het spel. En in extreme gevallen gevaarlijk zijn voor spelers en toeschouwers.

Ook als Frankrijk morgen speelt tegen Paraguay in Philadelphia loopt de hittekracht flink op, waarschuwt World Weather Attribution, een groep wetenschappers. Mogelijk gaat de gevoelstemperatuur zelfs door de grens die FIFPro, de vakbond voor voetballers, ziet als veilig. Zowel in Philadelphia als Kansas City heeft het stadion geen airco.

Hoe zwaar het is dan te presteren, weet Nick Marsman. De keeper ging hartje zomer 2021 van Feyenoord naar Inter Miami, een club in de Major League Soccer (MLS). "De eerste weken waren wel echt een schok", zegt Marsman. "De eerste dagen trainde ik een halfuurtje met de keeperstrainer. Daarna ben je gebroken."

Enorm prestatieverlies

Onderzoek bevestigt de impact van hitte. Tijdens het sporten gaat veel energie naar de spieren. "Daarvan wordt 80 procent omgezet in warmte", zegt Thijs Eijsvogels, onderzoeker bij het Radboudumc. Het lichaam probeert die warmte kwijt te raken. Maar hoe warmer en vochtiger het is, hoe minder dat lukt. Het lichaam warmt op, wat ten koste gaat van prestaties.

In aanloop naar de Olympische Spelen in Tokio liet Eijsvogels atleten zich inspannen in een klimaatkamer. "We zagen een enorm verlies in prestatie", zegt Eijsvogels. "Gemiddeld nam de prestatie met 26 procent af. Maar er was een enorme variatie. Bij de een was het 10 procent maar soms ook meer dan 40 procent."

WK-organisator FIFA nam diverse maatregelen. Meest zichtbaar zijn de veelbesproken drinkpauzes. Voor de speeltijden van wedstrijden is mede gekeken naar het verwachte weer. Verder zegt de FIFA het weer nauwlettend te volgen. Maar de bond noemt in een reactie geen precieze (gevoels)temperaturen voor uitstel. Terwijl FIFPro en andere organisaties dat wel adviseren.

Hitte als wapen

WK-teams bereiden zich natuurlijk voor op de hitte. Volgens Eijsvogels is hier ook steeds meer kennis over. Zo is het belangrijk dat spelers acclimatiseren. Dat kan in tien tot veertien dagen, al duurt het bij de een korter en de ander langer. "Ze gaan eerder en meer zweten en krijgen in rust ook een lagere kerntemperatuur", zegt Eijsvogels. Doorgaans is iedereen geacclimatiseerd na drie weken in de hitte te hebben doorgebracht.

De hitte was voor Inter Miami soms ook een wapen tegen minder geacclimatiseerde MLS-teams. Noordelijke ploegen, uit bijvoorbeeld Toronto, speelden thuis in koele omstandigheden, om kort daarna bij 30 graden te moeten aantreden. "In thuiswedstrijden zag je soms dat het in de eerste helft gelijk op ging", zegt Marsman. "Maar in de tweede helft was de tegenstander helemaal op. Er waren zo best wat wedstrijden die we over de streep trokken."

Naast dat ze moeten acclimatiseren, moeten teams volgens Eijsvogels vooral letten op voldoende drinken en koelen. Om de lichaamstemperatuur niet te veel te laten oplopen, gebeurt dat koelen voor, tijdens en na de wedstrijden. Reservespelers zitten soms in koelvesten op de bank. Spelers koelen zich met ijshanddoeken en drinken veel (koude) dranken.

Ook bij Inter Miami was er intensieve begeleiding om koel te blijven, zegt Marsman. Tijdens trainingen stonden er tenten met airco. En de staf hield precies in de gaten of spelers genoeg hadden gedronken. Zo moesten ze zich regelmatig wegen en plassen in een potje om te testen hoeveel mineralen en vocht ze verloren.

Ondanks alle voorzorg ging de hitte volgens Marsman soms ten koste van het niveau. Zeker als er gespeeld werd op een ongunstig moment. "Er waren best wat wedstrijden dat het spel er wat vertraagd uitzag", zegt Marsman. "Op het moment zelf snakte je er soms wel even naar dat je een hele training voluit kon gaan, zoals je in Europa deed."

Sinds in 1994 het vorige WK voetbal in de Verenigde Staten warmde de regio door klimaatverandering 0,7 graden Celsius op. Die opwarming vergroot ook de kans op een hoge hittekracht tijdens wedstrijden. Zowel in de amateur- en topsport is steeds meer aandacht voor het omgaan met hittestress. ...