Kip en chocola in Japan straks onbetaalbaar? Yen op laagste punt in 40 jaar

De yen staat in Japan op een historisch laag niveau en dat is overal merkbaar. In maaltijdwinkel Manpukuya Tateishi in Tokio kost de gefrituurde kip weliswaar nog altijd 350 yen (ongeveer 2 euro), maar de Braziliaanse kippendij die daarvoor werd gebruikt, is twee keer zo duur geworden.

"De zwakke yen zet onze inkoop behoorlijk onder druk", zegt winkelmanager Ryosuke Kosaka tegen een journalist van Tokyo Broadcasting. Om de verkooprijs laag te houden, is hij overgestapt op Japanse kipfilet.

De Japanse munt zakte deze week naar ruim 162 yen per dollar, het laagste niveau sinds december 1986. Ook tegenover de euro is de munt fors verzwakt: tien jaar geleden kostte een euro nog ongeveer 114 yen, nu is dat ongeveer 185 yen.

Voor Japanse huishoudens is de zwakke munt vooral zichtbaar in het boodschappenmandje. In juli worden 2566 voedingsmiddelen duurder, zegt onderzoeksbureau Teikoku Databank. Voor september zijn al meer dan 3000 prijsverhogingen aangekondigd.

Renteverschil duwt de yen omlaag

De yen staat onder druk omdat sparen en beleggen in dollars veel meer oplevert dan in yen. De Amerikaanse rente staat op 3,5 tot 3,75 procent, terwijl de Japanse rente rond de 1 procent ligt. Daarom kiezen beleggers liever voor dollars. En hoe meer yen zij verkopen voor dollars, hoe verder de yen daalt.

"De energieschok door de oorlog tussen de VS en Iran gaf de yen het laatste zetje omlaag", zegt Lee Hardman, valuta-econoom bij de Japanse bank MUFG, tegen de Financial Times. De hogere olieprijs raakt Japan extra hard, doordat het land ruim 90 procent van zijn energie invoert en dat in dollars afrekent.

Maar de lage koers maakt vrijwel alles duurder wat Japan uit het buitenland haalt: verpakkingen, bouwmaterialen en grondstoffen. Bijna de helft van de voedselvoorziening wordt geïmporteerd.

Supermarkten zien de druk toenemen. Sommige chocoladeproducten zijn inmiddels 20 procent duurder dan een jaar geleden. Ook veel gekoelde producten als tofu en kaas werden duurder.

Fruitimporteur Hiroki Haccho in Tokio, die fruit uit onder meer de VS, Australië en de Filipijnen haalt, ziet tegelijkertijd lonen, energie, verpakkingen en valuta duurder worden. Het gaat zo snel, vertelt hij aan omroep NHK, dat hij vreest voor de toekomst. "Prijzen doorberekenen kan, tot consumenten afhaken."

Kernprobleem blijft onopgelost

Tokio probeerde de yen eerder dit jaar al te steunen door buitenlandse reserves te verkopen en met de opbrengst yen te kopen. Tussen eind april en eind mei ging het om 11.700 miljard yen. Zo'n ingreep kan de munt tijdelijk sterker maken, maar het effect verdween snel.

Beurshandelaren houden rekening met opnieuw ingrijpen door Tokio, maar "valuta-interventie heeft geen zin als Japan de fundamentele oorzaak van het probleem niet onder ogen ziet", verklaart Reiko Sera van Sumitomo Mitsui Trust Bank aan de krant Asahi. Zij wijst op het renteverschil met de VS, maar ook op zorgen over Japans ruime begrotingsbeleid.

Premier Takaichi kondigde onlangs een investeringsprogramma aan van 372.600 miljard yen, omgerekend ruim 2000 miljard euro, verspreid over veertien jaar. Onduidelijk bleef hoe dat moet worden betaald. Ook haar aangekondigde belastingverlagingen voeden de vrees dat Japan, ondanks zijn al torenhoge staatsschuld, opnieuw kiest voor ruim begrotingsbeleid. Voor beleggers dus weinig reden om yen te kopen.

Sommige bedrijven profiteren

Toch kent de zwakke yen ook winnaars. Bedrijven die veel in het buitenland verkopen, profiteren van de koers en krijgen bij het omrekenen van hun omzet meer yen terug. Zo heeft technologiebedrijf Hitachi berekend dat zijn omzet met 14,5 miljard yen stijgt als de dollar één yen duurder wordt. De winst neemt dan zo'n 1,5 miljard yen toe.

Ook toerisme profiteert: mede door de lage yen trok Japan in 2025 een recordaantal van 42,7 miljoen buitenlandse bezoekers. Op populaire toeristische locaties als Hakuba en Nozawa Onsen is de grondprijs in één jaar met meer dan 30 procent gestegen.

Volgens beleidsexpert Masashi Hashimoto is de huidige koers geen tijdelijk incident, maar "onderdeel van een langjarige verzwakking" van de economie, zei hij tegen de krant Asahi. In 1986 was Japan een exportmacht met een handelsoverschot van ruim 13.000 miljard yen. In 2025 had het land juist een goederenhandelstekort van ongeveer 849 miljard yen. ...