Vrees voor nieuw offensief in Sudan: 'We hebben dit draaiboek al eerder gezien'

Wordt El Obeid straks even berucht in Sudan als Al-Fasher? Die vrees is groot bij experts. De VN waarschuwt voor een offensief op de Sudanese stad, die al ruim anderhalf jaar belegerd wordt door de paramilitaire Rapid Support Forces (RSF).

El Obeid is door de RSF aan de noord-, west- en zuidkant afgesloten, waardoor er nauwelijks voedsel en water binnenkomt. Ook is de elektriciteit afgelopen weekend uitgevallen en krijgen de half miljoen inwoners daardoor geen medische zorg.

De situatie doet denken aan Al-Fasher, waar na een langdurige belegering ernstige gruwelijkheden plaatsvonden.

El Obeid is de hoofdstad van de provincie Noord-Kordofan en ligt op een doorvoerroute tussen de hoofdstad Khartoem en de regio Darfur. "Daardoor is het een strategisch knooppunt in de regio", zegt Anette Hoffmann, Sudan-expert bij Instituut Clingendael.

Er wordt al lange tijd gevochten in de belegerde stad en inwoners hebben veel geweld meegemaakt, zegt ze. Begin vorig jaar doorbrak het Sudanese leger de belegering van de RSF. Die doet er sindsdien alles aan om de strategische stad weer in te nemen.

Voor het regeringsleger is de stad van groot belang, omdat het er een luchtmachtbasis en een infanteriedivisie huisvest. Het is dan ook vanuit deze stad dat het leger probeerde de belegering van Al-Fasher te doorbreken, zonder succes. Wat volgde waren hevige gevechten met de paramilitaire RSF en moordpartijen.

Drone-oorlog

El Obeid ligt op de scheidslijn tussen de twee fronten. De paramilitaire RSF heeft vooral grote delen van het westen van Sudan in handen, zoals Darfur. Het regeringsleger controleert het oosten en noorden, waaronder Khartoem.

Alleen vanuit Khartoem komen nog spullen El Obeid binnen, omdat het Sudanese leger die route nog in handen heeft. Door een handelsembargo tussen de twee partijen is het moeilijker om in basisvoorzieningen te voorzien. Ze wisselen geen goederen of voedsel met elkaar uit. Hoffmann: "Dit zorgt voor extra schaarste".

Daarnaast is de oorlog in Sudan steeds meer een drone-oorlog geworden: inwoners van de stad worden bijna dagelijks beschoten. Volgens de VN zijn in de eerste vijf maanden van 2026 duizenden Sudanezen omgekomen door drone-aanvallen. "Het is een hele donkere situatie."

Toevluchtsoord

Hoewel de inname van Al-Fasher een stuk gecoördineerder was (de RSF legde er een complete aarden wal omheen) zijn er volgens Hoffmann wel parallellen te trekken met El Obeid. "Er gingen zeer hevige gevechten aan vooraf, infrastructuur wordt vernietigd en humanitaire hulp wordt afgesloten, zodat bewoners worden afgeknepen."

Hoffmann hoort van haar contacten in El Obeid dat er bussen rijden voor mensen die de stad willen verlaten, maar vanwege de hoge ticketprijzen is het voor velen onmogelijk om te vluchten. Ook zijn er veel Sudanezen op leeftijd die niet willen vertrekken, omdat de situatie zo hopeloos is of omdat ze verzwakt zijn.

"De stad is een toevluchtsoord voor Sudanezen die zijn gevlucht uit andere dorpen", zegt Hoffmann. Veel van hen hebben elk hun eigen horrorverhaal, bijvoorbeeld over seksueel geweld. "Dat is een verschrikkelijk oorlogsinstrument dat de RSF systematisch inzet tegen veelal vrouwen, maar waaraan ook het Sudanese leger zich schuldig maakt. Als gevolg daarvan maken sommige slachtoffers een einde aan hun leven."

Bekijk deze NOS-special over de moordpartijen gepleegd in de stad Al-Fasher:

VN-mensenrechtenchef Türk waarschuwde vrijdag voor grootschalige wreedheden in El Obeid. "We hebben dit draaiboek al eerder gezien. We weten waar het toen toe heeft geleid, en we mogen nu niet toestaan dat de vermijdbare gruweldaden die we vorig jaar in Al-Fasher en het vluchtelingenkamp Zamzam hebben gedocumenteerd, zich herhalen."

Ook een groep van 29 landen, waaronder Nederland, Frankrijk en Duitsland, zegt zich ernstige zorgen te maken over de dreigende escalatie. Zij roepen de RSF op om de aanvallen op El Obeid te stoppen.

De Tweede Kamer nam deze maand een D66-motie aan over de situatie in Sudan. De Kamer vraagt het kabinet om zich binnen de EU actiever in te zetten: er wordt gepleit voor sancties en maatregelen tegen personen en partijen die betrokken zijn bij oorlogsmisdaden.

Puzzelstukje

"De druk op de Nederlandse regering is toegenomen," concludeert Hoffmann. "Het is een belangrijk puzzelstukje in de lange weg die nog te gaan is."

Volgens haar is het probleem breder dan de gevechtshandelingen aan het front. De EU drijft nog voor miljarden handel met de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), die de RSF financiert en bewapent." Dat vindt ze tegenstrijdig.

"De VAE moet daarop worden aangesproken. En de boodschap in Europa moet duidelijk: wie zaken doet met Dubai, financiert in zekere zin het genocidale geweld dat plaatsvindt in Sudan." ...