Renners zuchten onder hete eerste Tourweek: 'Het is niet gezond, totaal niet'

Warme dagen horen bij de Tour de France maar deze week is het wel uitzonderlijk heet. Toen de renners dinsdag van Carcassonne naar Foix reden, ging het kwik richting de 40 graden Celsius. Vandaag en morgen lijken de omstandigheden opnieuw zwaar te worden.

Het leidt tot gemor onder wielrenners die vrezen voor hun gezondheid. Ook klinkt de vraag of je in juli nog wel op het heetst van de dag moet koersen.

"Ik denk niet dat ik ooit zo'n harde race in zo'n hitte heb gedaan. Het is belachelijk", zei renner Tom Pidcock dinsdag na de finish. De etappe leek volgens hem een 'oorlogsgebied' en aan het eind voelde hij zich 'gekookt'. "Onverantwoord', zei Dylan van Baarle over het besluit om dinsdag de volle 182 kilometer te fietsen.

Komende dagen rijdt het peloton door Zuidwest-Frankrijk. "Vandaag wordt het tijdens de etappe ongeveer 35 graden Celsius en vrijdag rond Bordeaux 38 graden", zegt NOS-weerman Peter Kuipers Munneke. "Vooral vrijdag is de lucht ook vochtig, waardoor de warmte drukkender aanvoelt."

De temperatuur zegt niet alles over de omstandigheden. Ook luchtvochtigheid, zonnestraling en windsnelheid spelen een rol. Sinds kort meldt het KNMI de 'hittekracht', een maat die behalve naar temperatuur ook naar de andere factoren kijkt. Sportbonden zoals de UCI bij het wielrennen, beoordelen zo ook het risico voor sporters.

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat de hittekracht in de regio rond Bordeaux relatief vaak over veilige grenzen gaat. Door klimaatverandering is de kans hierop bovendien toegenomen. Tot dusver heeft de Tour de France maar beperkt te maken gehad met extreme hittekracht, concludeerden de onderzoekers, maar dat lijkt vooral toeval.

Wielrenners produceren veel warmte door hun inspanning. Om te voorkomen dat ze oververhit raken, moeten ze die kwijtraken. Dat gebeurt vooral door zweten. "De verdamping van zweet onttrekt veel warmte aan het lichaam", zegt Thijs Eijsvogels, onderzoeker bij het Radboudumc. "Al is het wel een voorwaarde dat de luchtvochtigheid niet te hoog is."

Bij het fietsen speelt de wind meer dan in andere sporten een rol. Door hun hoge snelheid maken wielrenners hun eigen wind. "Die zorgt ervoor dat je de warmte goed kunt afstaan", zegt Eijsvogels. "Zweetdruppels kunnen makkelijker verdampen. Daarnaast zorgen bloedvaatjes in je huid voor aanvullend warmteverlies."

Vandaag staan er kleine (Col d'Aspin) en grote beklimmingen (Tourmalet) op het programma. Zo'n beklimming vraagt meer van de renners, zegt Eijsvogels. "Daar worden de hoogste wattages getrapt." Tegelijk is het ook koeler in de bergen, wat het makkelijker maakt de warmte kwijt te raken. Vrijdag zou het bij een hoge hittekracht wel eens kunnen uitlopen op een massasprint in Bordeaux.

Ploegen doen veel om de effecten van hitte tegen te gaan. Voor en na de etappes dragen renners koelvesten of koelen ze hun armen in (ijs)baden. Tijdens de etappe delen ze grote aantallen bidons rond. "Je moet echt blijven drinken om te voorkomen dat je uitgedroogd raakt", benadrukt onderzoeker Thijs Eijsvogels, "In deze situatie zweet je met gemak 1,5 liter in een uur."

Verder krijgen renners ijsblokjes die ze in hun kleding stoppen. "Je helpt het lichaam zo een handje om extern te koelen", zegt Eijsvogels, "maar het is ook een stukje comfort." Als sporters de hitte ervaren als heel vervelend gaat dat óók ten koste van hun prestatie, blijkt uit onderzoek. Nog los van het effect op het lichaam.

Vroeger starten

De Tourorganisatie heeft een hitteprotocol en kondigde de afgelopen dagen extra maatregelen aan. Zo mogen ploegen op meer plekken bidons geven aan renners. Toch vinden sommige renners het tijd voor een fundamentele discussie.

"We moeten echt om de tafel gaan zitten om na te denken over de toekomst", zei de uitgesproken renner Matteo Trentin dinsdag na de etappe. Trentin erkende dat de Tour altijd al warm was. Maar door klimaatverandering zijn de omstandigheden wel zwaarder en koelt het 's avonds en 's nachts ook minder af. "Het is niet gezond, totaal niet."

Een oplossing zou zijn eerder te starten. Daarvoor pleitte Pascal Chanteur, oud-renner en nu voorzitter van de Franse wielrennersvakbond, eind juni in sportkrant L'Equipe. Als het aan Chanteur ligt, starten de renners om 09.00 uur om aan het begin van de middag te finishen, zodat tv-kijkers kunnen genieten maar renners de heetste uren vermijden. ...