Migratie hoofdthema bij pausbezoek Canarische Eilanden, waar politiek debat verhardt

Paus Leo XIV reist na de inzegening van een toren van de Sagrada Família in Barcelona door naar de Canarische Eilanden. Daar ligt de focus op wat voor hem een van de belangrijkste onderwerpen is van zijn Spanje-reis: migratie. Het is een thema dat de Spaanse politiek de afgelopen maanden verdeelt.

Het is de eerste pauselijke reis naar de eilanden en de paus bezoekt Tenerife en Gran Canaria. Bij twee openluchtmissen worden daar bijna honderdduizend mensen verwacht.

Maar het emotionele deel van zijn bezoek ligt op een ander moment, op de pier van het vissersdorp Arguineguin op Gran Canaria. Die wordt in de volksmond ook "de kade van schaamte" genoemd, omdat er in de coronacrisis duizenden migranten onder erbarmelijke omstandigheden wekenlang moesten verblijven. "De paus wil de kade van schaamte omdopen tot een kade van hoop", zegt bisschop José Mazuelos Pérez van de Canarische Eilanden.

Ooit schreef Pérez de vorige paus een brief waarin hij hem vroeg om zich uit te spreken over de situatie van migranten op de Canarische Eilanden. "De Spaanse regering moest wat meer bewust worden gemaakt van de problematiek", vond de bisschop.

Het viel hem op dat paus Franciscus zich na die brief is gaan uitspreken over de eilanden. "Sindsdien lijken politici zich iets meer betrokken te voelen bij deze migratieproblematiek."

Correspondent Vaticaan Andrea Vreede:

"Paus Franciscus wilde als eerste paus een bezoek brengen aan de Canarische Eilanden, maar door zijn slechte gezondheidstoestand is het er niet van gekomen. Zijn Amerikaans-Peruaanse opvolger Leo XIV komt nu wel. Die pleit voor opvang en integratie en spreekt zich uit tegen vreemdelingenhaat en de uitbuiting van migranten.

Staten hebben volgens hem wel het recht om hun grenzen te beschermen, maar mogen niet migranten de hoop op een beter bestaan afnemen. Vooral niet als ze vluchteling zijn of uit oorlogsgebieden komen.

Het rijke Westen moet van Leo de armere delen van de wereld actief helpen, zodat mensen niet meer hoeven te migreren. Hij spoort zijn bisschoppen aan zich te verzetten tegen het in zijn ogen onrechtvaardige anti-immigratiebeleid. Zoals in de VS, waar bisschoppen en kardinalen zich uitspreken tegen ICE en het deportatiebeleid van de regering-Trump.

Op 4 juli, de 250ste verjaardag van de Amerikaanse onafhankelijkheid, zal de in Chicago geboren paus dat feest niet in zijn geboorteland vieren, maar naar Lampedusa gaan, het migranteneiland dat zijn voorganger Franciscus al op zijn allereerste reis bezocht. In Spanje gaat Leo naar zijn eigen twee Lampedusa's: Tenerife en Gran Canaria."

Het bezoek van de paus komt op een politiek beladen moment. Een jaar voor de verkiezingen is de rechts-populistische oppositiepartij Partido Popular de grootste in de peilingen. Dat is al jaren zo, maar de partij zit als het om migratie gaat in een lastig parket.

Van oudsher liggen de conservatieven vaak op een lijn met de Rooms-Katholieke Kerk, maar voor een rechtse meerderheid is mogelijk samenwerking nodig met het radicaal-rechtse Vox. Hun standpunten over migratie zijn juist lastig verenigbaar met die van de kerk.

Waardigheid van de mens

Die spanning voelen PP-bestuurders op het eiland ook. Senator Rosa Viera Fernández vindt het een eer dat de paus de eilanden bezoekt en ziet ook de noodzaak. "Voor onze partij is het menselijke aspect en de waardigheid van de mens het allerbelangrijkste. Daarover staan we op één lijn met de kerk", zegt ze.

Het belangrijkste standpunt van de Partido Popular is dat migratie in eerste instantie voorkomen moet worden. Maar Fernández ziet ook dat dit niet altijd mogelijk is. Ze zegt dat de partij wil voorkomen dat mensen zich genoodzaakt voelen de overtocht te maken. "Dat ze criminelen moeten betalen en hun eigen leven op het spel zetten." Migratie moet wat de partij betreft legaal, ordelijk en bovenal humaan verlopen.

Waar de PP vooral hamert op een humane aanpak, wil Vox juist hard optreden tegen migratie. Met het motto "Spanjaarden eerst" staat die partij voor sterke beperking van immigratie, snellere uitzettingen en minder opvang en spreiding van migranten. Als het gaat om migratie vindt Viera Vox te radicaal. "Zij spreken bijvoorbeeld over remigratie in collectieve zin. Wij vinden dat je naar de individu moet kijken."

Polarisatie

De Partido Popular moet waarschijnlijk een keuze maken aan welke kant ze stemmen willen gaan winnen. Bisschop Mazuelos gelooft niet dat ze zich zullen aansluiten bij het gedachtengoed van Vox en zich tegen de kerk zullen keren. Maar dat betekent niet dat de kerk achter de situatie staat die er nu is, zegt hij ook.

"We zouden willen dat het niet nodig was dat mensen de Atlantische Ocean moeten oversteken." Hij hoopt dat er wordt gezocht naar oplossingen om mensen een waardig leven te bieden in hun land van herkomst.

Mazuelos is van mening dat politici het onderwerp migratie misbruiken om stemmen te winnen, met polarisatie tot gevolg. Op de vraag of de kerk zich wel met politiek moet bemoeien zegt hij: "Het is niet dat de kerk zich met politiek bezighoudt. De kerk doet gewoon haar werk. Het verwelkomen en verzorgen van de zwakkere hoort daar ook bij. Als een houten boot met tachtig mensen aankomt na vijf dagen op de Atlantische Oceaan te hebben gedobberd, dan moet je ze verwelkomen." ...