Blijdschap, maar ook dubbel gevoel na excuses aan Molukkers: 'Te laat voor onze ouders'

"Mijn vader en moeder leven niet meer. Het is te laat", zegt een Molukse man over de excuses die premier Jetten vanmiddag namens de Nederlandse regering uitsprak voor de behandeling van de eerste generatie Molukkers die in 1951 naar Nederland kwamen.

"Nog altijd is het historisch onrecht dat de eerste generatie Molukkers is aangedaan, niet duidelijk genoeg erkend en verwoord", zei Jetten in zijn toespraak in Rotterdam voor leden van de Molukse gemeenschap.

Beginstap

Na afloop was er geklap en gejuich in de zaal te horen, maar niet iedereen deed eraan mee. Een man die op 3-jarige leeftijd met zijn ouders naar Nederland kwam, vindt dat de excuses te laat komen. "Onze ouders zijn er niet meer", zegt hij. "Maar de excuses zijn gekomen en daar zijn we blij mee. We gaan werken aan de toekomst."

Een vrouw raakt geëmotioneerd als ze vertelt wat de excuses betekenen. "Ik had gewild dat mijn moeder dit mee had mogen maken, maar ze is drie maanden geleden overleden." Het is een geluid dat meer klinkt in Rotterdam. "Het is mooi dat zoiets wordt gedaan, maar mijn overgrootouders zijn al overleden", zegt een 17-jarige jongen.

Een vrouw is heel blij met de excuses. "Hier wachtten we toch op? Ze zeggen gewoon dat ze fout zitten." Een andere bezoeker beaamt dat de Molukse gemeenschap hierop gewacht heeft. "En nu is het gebeurd, maar het is een beginstap."

De stap van de Nederlandse regering kan ook op goedkeuring rekenen van burgemeesters van gemeenten met een Molukse gemeenschap. Eerder deze maand pleitte burgemeester Manusama van Capelle aan den IJssel bij Jetten voor excuses aan de Molukse gemeenschap. Hij is dankbaar dat de regering nu hiermee is gekomen.

"Wie bereid is verantwoordelijkheid te nemen voor zijn eigen geschiedenis, ook wanneer die geschiedenis pijnlijk is, geeft daarmee een krachtig signaal", zegt Manusama, die zelf van Molukse komaf is.

"Excuses dragen bij aan erkenning en hebben daarmee grote betekenis", zegt hij. "Het betekent dat de Nederlandse overheid vandaag ondubbelzinnig uitspreekt dat de behandeling van Molukkers na hun aankomst in Nederland niet rechtvaardig was. Volgens hem is het een boodschap waar generaties Molukkers op hebben gewacht.

Mijlpaal

Burgemeester Schouten van Rotterdam noemt het krachtig dat Jetten excuses heeft aangeboden en spreekt van een "heel bijzonder moment". In de toespraak die ze zelf vanmiddag gaf, herinnerde ze eraan dat beloftes aan de Molukse gemeenschap niet werden nagekomen. "Hoop werd wanhoop."

Burgemeester Marcouch van Arnhem ziet de excuses als een een "mijlpaal" die heel belangrijk is voor de Molukse gemeenschap. "Dit is een begin om verder te gaan met de verwerking en de geschiedenis een plek te geven. Een trauma dat van generatie op generatie is doorgegeven."

Voor CU-Kamerlid Don Ceder zijn de excuses een "historisch markeringspunt". Dinsdag stemde bijna de hele Tweede Kamer voor zijn motie die het kabinet oproept om onafhankelijk onderzoek te doen naar de behandeling van Molukkers in Nederland.

Het doel van het onderzoek is om te "komen tot een proces van erkenning en een passend gebaar dat recht doet aan de gemeenschap en de gemeenschap versterkt." Ceder zegt dat het na de excuses van belang is om het gesprek met elkaar te voeren. "Hierna begint het hoofdstuk waarin je hopelijk ook echt naar elkaar gaat luisteren."

Molukkers in Nederland

Nadat Indonesië in 1945 de onafhankelijkheid had uitgeroepen, vochten Molukse beroepsmilitairen mee in het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL). Na deze bloedige oorlog wilden de Molukse mannen terugkeren naar hun geboortegrond, maar dat mocht niet van de Indonesische regering.

Begin 1951 besloot Nederland om hen met hun gezin naar Nederland te brengen. Kort daarna werden de militairen ontslagen, ondanks hun jarenlange trouwe dienst. Ze hadden verwacht dat Nederland zich zou inzetten voor een Molukse republiek, onafhankelijk van Indonesië, maar ook daar kwam weinig van terecht.

De behandeling van de eerste generatie Molukkers in Nederland heeft doorgewerkt in latere generaties. In de jaren zeventig van de vorige eeuw probeerden jonge Molukkers met geweld en gijzelingen in Nederland het ideaal van een vrije Molukse republiek naderbij te brengen. ...