'Kortste, goedkoopste verbinding tusschen Holland en Friesland' bestaat 140 jaar

De oudste nog varende veerdienst van Nederland bestaat vandaag 140 jaar. Net als op 15 juli 1886 zijn er ook nu drie afvaarten per dag tussen Stavoren en Enkhuizen.

De veerdienst was bij de start in de negentiende eeuw de "kortste en goedkoopste verbinding tusschen Holland en Friesland", citeert Omrop Fryslân historische bronnen.

Het idee voor de veerdienst kwam van de spoorwegen, Het Comité voor den Noord-Hollandschen-Frieschen Spoorweg om precies te zijn. Het comité vroeg in 1863 een eerste concessie aan om een snelle spoor-boot-verbinding te realiseren tussen Leeuwarden en Amsterdam.

De verbinding moest een alternatief vormen voor de reis met paard en wagen langs de Zuiderzee. Het duurde nog jaren voor de verbinding werd gerealiseerd.

Groot succes

Toen het in 1886 eenmaal zo ver was, werd de verbinding meteen een groot succes. Vooral omdat de treinreizigers vanuit Leeuwarden aankwamen op de kade in Stavoren, en daar probleemloos konden overstappen op de pont. In Enkhuizen was het net zo eenvoudig om over te stappen op de klaarstaande trein naar Amsterdam.

De overtocht over de Zuiderzee duurde een uur. De totale reistijd tussen Leeuwarden en Amsterdam was 3 uur en 44 minuten.

In het begin maakte de veerboot vanuit in zowel Stavoren als Enkhuizen drie afvaarten per dag. Dat werden er al snel vier. In de topjaren vervoerden de boten 340.000 mensen per jaar.

Dichte mist

De Staatsspoorwegen zetten twee stoomboten in: de Holland en de Friesland. Die laatste was geen lang leven beschoren. In 1888 botste de boot in dichte mist op de Holland, niet ver van Stavoren. De opvarenden konden in een reddingssloep stappen en bleven ongedeerd, maar de Friesland zonk.

Al snel voeren er weer twee boten. Van 1899 tot 1936 kwam er zelfs een spoorpont bij die dezelfde route voer. Goederenwagons konden daar eenvoudig op- en afrijden.

Snel alternatief

Sinds 1972 vaart een particuliere rederij met een dieselschip tussen Stavoren en Enkhuizen. De veerdienst doet er nu 80 minuten over en is dus geen snel alternatief meer voor de trein tussen Leeuwarden en Amsterdam (ruim twee uur).

Maar als "klassiek toeristisch uitje" blijft de veerdienst in trek, vooral voor recreanten op de fiets. ...