Genocide Srebrenica herdacht, 'veel verdriet, maar ook veel verantwoordelijkheid'

In het centrum van Den Haag is de genocide in Srebrenica uit 1995 herdacht. Daarbij waren honderden mensen aanwezig. Op het Lange Voorhout spraken onder anderen de Haagse burgemeester Jan van Zanen en de Bosnische ambassadeur Almir Sahovic.

Op deze dag werden 31 jaar geleden ruim 8000 moslimmannen en -jongens vermoord door Bosnisch-Servische troepen onder leiding van generaal Ratko Mladic. De Bosnische moslimenclave Srebrenica stond op dat moment onder bescherming van Nederlandse Dutchbat-militairen.

Bij de herdenking stonden "de moeders van Srebrenica" ditmaal centraal. Volgens de organisatie van de plechtigheid spelen zij een belangrijke rol in "de actieve herdenkingscultuur" van de genocide

Dichteres Zekira Ahmic hield een voordracht over die moeders. Ook Tweede Kamerlid Ines Kostic (PvdD) hield een toespraak. Beiden moesten Bosnië en Herzegovina destijds ontvluchten.

In deze video, vorig jaar gemaakt voor de dertigste herdenking van de val van Srebrenica, leggen we uit wat er gebeurde:

Burgemeester Van Zanen noemde in zijn toespraak twee vrouwen die het trauma van de genocide met zich meedragen: Alma, die 14 was toen haar vader in Srebrenica werd vermoord, en haar dochter Hanna. "Ze hockeyt in een shirt met rugnummer 11, ter nagedachtenis aan haar opa en aan al die andere slachtoffers van de grootste genocide in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog", zei hij.

Volgens de burgemeester moet Hanna nog vaak uitleggen wat er toen is gebeurd, en is dat schokkend. "Want de verhalen van de doden en hun nabestaanden, en van alle anderen die in de hel van Srebrenica verzeild raakten, zouden een onlosmakelijk deel moeten zijn van ons gezamenlijke bewustzijn."

Dat vindt ook Samir Hajdarevic, voorzitter van het Nationaal Monument Srebrenica Genocide. Hij werd geboren in de regio en kwam als 9-jarige naar Nederland. Hij verloor meerdere familieleden bij de massamoord.

"Herdenken betekent voor mij ook dat we de namen en verhalen van de individuele slachtoffers blijven doorgeven. Want zolang wij over ze spreken, worden zij niet gereduceerd tot een getal in een geschiedenisboek. Aan de ene kant is er veel verdriet, maar er is ook veel verantwoordelijkheid."

Monument

De gemeente Den Haag blijft zich inzetten voor een monument ter nagedachtenis aan de slachtoffers van Srebrenica, zei Van Zanen. Dat moet bij het voormalige Joegoslaviëtribunaal komen. Vorig jaar werd op die plek een zogeheten plaatsmarkering onthuld, in afwachting van een permanent monument.

Vandaag werd een 31ste stuk natuursteen geplaatst op de locatie. "Eén steen voor elk jaar dat ons scheidt van de genocide", aldus de burgemeester.

Correspondent Zuidoost-Europa Thijs Kettenis:

"Ook in Srebrenica zelf werd vandaag herdacht. Net als ieder jaar waren er tienduizenden mensen aanwezig op de grote begraafplaats in het nabijgelegen Potocari, waar veel van de slachtoffers begraven liggen. Het zijn onder meer hun families, vrienden, en de ruim 6500 deelnemers aan de driedaagse vredesmars die gelopen wordt.

Ook 31 jaar na dato is het een emotionele en beladen dag. Ik sprak een man die vertelde hoe zijn familie in juni al nerveus begint te worden en als 11 juli nadert steeds verdrietiger wordt.

Bij de herdenking werden toespraken gehouden en er werd gebeden. Opnieuw zijn ook slachtoffers herbegraven in Potocari. Dit jaar ging het om tien mensen. Dat gebeurt nu pas, omdat er nog altijd ruim 900 mensen vermist zijn. Zij liggen in massagraven, maar die zijn nog niet allemaal ontdekt. Er zijn ook massagraven die zijn omgeploegd. Dat maakt identificatie van slachtoffers lastig."

Een verslag van de herdenkingen in Den Haag en Srebrenica is vanavond vanaf 19.00 uur te zien op NPO 2, samen met reportages en gesprekken met gasten. De presentatie is in handen van Mark Visser. ...