Scheuring bij Poolse partij PiS, veertig parlementsleden verlaten partij

De Poolse conservatief-nationalistische partij PiS verliest een groot aantal parlementsleden. Tientallen parlementariërs willen een gematigdere koers varen dan partijvoorzitter Jaroslaw Kaczynski. Zij zeggen nu uit de partij te zijn gezet, volgens Kaczynski hebben ze zelf hun partijlidmaatschap opgezegd.

Kaczynski koos in maart van dit jaar de uiterst rechtse Przemyslaw Czarnek als premierskandidaat voor de verkiezingen van volgend jaar. De gematigdere vleugel van de partij kwam hiertegen in verzet, onder leiding van oud-premier Morawiecki.

Morawiecki en de gematigdere parlementariërs verzamelden zich in een vereniging, die allerlei activiteiten organiseerde waarin onder meer gesproken werd over de politieke koers. Dat leidde tot woede bij de partijvoorzitter.

Solidariteitsverklaring

Kaczynski eiste dat alle leden voor donderdag een solidariteitsverklaring zouden tekenen. Ook moesten ze alle politieke verenigingen waar ze lid van waren verlaten. Morawiecki weigerde en zegt nu dat zo'n veertig parlementariërs, een senator en drie Europarlementariërs uit de partij worden gezet.

Volgens de oud-premier wilden zij niet zelf uit de partij stappen en wilden ze onderdeel blijven van PiS.

"Iedereen wist wat hij of zij moest ondertekenen en tegelijkertijd wist iedereen wat de gevolgen zouden zijn als men niet zou ondertekenen", zei Kaczynski hierover.

Volgens hem hebben zo'n dertig parlementsleden hun ontslag ingediend bij de partij. Dat wordt echter betwist door Europarlementariër Piotr Müller, die zegt dat niemand zelf het partijlidmaatschap heeft opgezegd.

Regering-Tusk

PiS was de regeringspartij van 2015 tot 2023. Dat jaar verloor de partij de verkiezingen. De partij had nog wel 186 van de 460 zetels in de Sjem, het Poolse parlement.

De nieuwe regering van premier Tusk wilde graag de gevolgen van het beleid van de PiS-regering terugdraaien. PiS oefende verregaande politieke invloed uit op de rechterlijke macht, met grote gevolgen voor de rechtsstaat. Dat beleid terugdraaien blijkt echter niet eenvoudig.

Bovendien heeft Polen sinds vorig jaar een conservatieve nationalist als premier, Karol Nawrocki. Hij was officieel een onafhankelijke kandidaat, maar is wel verbonden aan PiS. Hij heeft al meerdere pogingen van Tusk om de PiS-hervormingen terug te draaien gedwarsboomd.

Het is onduidelijk wat de plannen van Morawiecki en de andere parlementsleden nu zijn. Zo is er nog niets bekendgemaakt over een eventuele nieuwe partij. Voor volgende week stond er al een bijeenkomst van de vereniging van Morawiecki gepland.

Rechtsere koers

De afsplitsing brengt PiS in een lastig parket, want hiermee is er een nog grotere versplintering ontstaan bij de rechtse partijen.

Waar Kaczynski met de keuze voor Czarnek als premierskandidaat de nog rechtsere kiezers wilde aanspreken, moet hij door de afsplitsing ook rekening houden met een nieuwe centrumrechtse partij. ...