EU-leiders willen China harder aanpakken, maar durven ze dat ook?

EU-leiders willen handelsmaatregelen nemen tegen China. De Europese industrie kan niet op tegen de Chinese concurrentie, die dankzij staatssteun voor hele lage prijzen producten op de Europese markt dumpt.

Het gaat bijvoorbeeld om zonnepanelen, batterijen, elektrische auto's en chemicaliën. China exporteert die massaal voor lage prijzen naar Europa, waardoor Europese fabrieken de deuren moeten sluiten.

Oneerlijk, vinden ze in Brussel. En dus bespreken de regeringsleiders en staatshoofden van de 27 EU-landen vandaag hoe ze kunnen ingrijpen. Maar durven ze dat ook?

Miljard per dag

Chinese bedrijven ontvingen afgelopen twee decennia drie tot acht keer zoveel staatssteun als bedrijven in veel welvarende, geïndustrialiseerde landen, berekende de OESO. "China draait een groot deel van de Europese industrie de nek om," zei de Franse president Macron dit jaar.

De import uit China is vele malen hoger dan wat de EU naar China exporteert. Het verschil is ongeveer een miljard euro per dag. Een onhoudbaar handelsoverschot, vindt Eurocommissaris Sefcovic van Handel.

Toch is het maar de vraag of de EU stevig gaat ingrijpen. Europa heeft China hard nodig en vreest tegenmaatregelen of zelfs een handelsoorlog.

Vrees voor reactie

Hoe gevoelig het onderwerp is, bleek al in aanloop de naar de top. Wie de agenda bestudeert of de uitnodigingbrief aan de EU-leiders leest, komt nergens het woord 'China' tegen.

In plaats daarvan praten de leiders vanavond bij het diner over "mondiale macro-economische disbalansen". Betrokken EU-ambtenaren ontkennen dat dat is om China niet op de kast te jagen, maar het is bekend dat China de discussies nauwgezet volgt en bereid is terug te slaan.

En dat kan het ook. De EU is afhankelijk van China voor belangrijke grondstoffen. Het land gebruikte zijn bijna volledige monopolie op zeldzame aardmetalen eerder al als politiek drukmiddel.

Vorige week zegde China zonder duidelijke reden twee diplomatieke overleggen af, berichtte de Britse krant Financial Times. In Brussel interpreteren ze het als signaal: China zit niet op Europese tegenwerking te wachten.

Correspondent China Gabi Verberg:

"China heeft al gewaarschuwd terug te slaan als Europa in Chinese ogen 'oneerlijke' maatregelen neemt. Denk hierbij aan antidumpingonderzoeken tegen Europese bedrijven of industrieën. Dit soort vergeldingsmaatregelen kennen we van toen Europa importheffingen invoerde tegen Chinese elektrische auto's. In reactie startte China destijds een reeks onderzoeken tegen de Europese zuivel-, varkensvlees- en cognacindustrie, wat resulteerde in forse heffingen voor Europese bedrijven.

Of China dat nu weer zal doen, zal afhangen van de impact van de Europese maatregelen. Als de schade voor de Chinese industrie meevalt, kan het ook zijn dat China niets doet. Uiteindelijk staat China's eigenbelang altijd voorop."

Toch zijn er landen die vinden dat de EU de pijn van een tegenreactie maar moet accepteren. "Ze hebben al hele sectoren overgenomen of kapotgemaakt. Dit is het moment om te zeggen: hier stopt het," zei de Belgische premier De Wever in februari. In België lijdt vooral de chemische industrie onder de Chinese concurrentie.

De Wever riep de Europese Commissie in een brief op in te grijpen. "De vraag is: zijn we bereid de pijn te verdragen? Mijn antwoord is ja," schrijft de Belg. "We moeten op de korte termijn moeilijke keuzes maken wat betreft China om onze industrie, economie en het welzijn van onze burgers te beschermen op de lange termijn."

Gerichte maatregelen

De EU kan nu al importheffingen opleggen aan China voor producten waarbij aantoonbaar sprake is van oneerlijke handelspraktijken, bijvoorbeeld door staatssteun. Meerdere landen, waaronder Nederland, willen dat de Europese Commissie de afdeling versterkt die dit onderzoekt, zodat de Europese Commissie sneller kan handelen.

Verschillende EU-landen willen verder gaan. Zij vinden het pakket maatregelen waarover de Commissie beschikt niet toereikend. Zo raakte een handelsmaatregel om goedkoop staal uit China te weren als bijeffect ook handelspartners als Noorwegen, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en India. Het moet dus gerichter, zegt een EU-diplomaat. Dan kan je bijvoorbeeld denken aan maatregelen tegen producten waarvan één land een marktaandeel van meer dan veertig procent heeft.

De Europese Commissie kijkt al naar de mogelijkheid om bedrijven in gevoelige sectoren te dwingen met verschillende toeleveranciers te werken. Op die manier moet de EU minder kwetsbaar worden voor economische chantage.

Het is aan de Commissie voorstellen te doen voor nieuwe maatregelen. De uitkomst van de gesprekken tussen de EU-leiders bepaalt hoe ver de Commissie mag gaan. Concrete resultaten worden er vandaag dan ook nog niet verwacht. ...