Britse denktank: drones boven Nederlandse bases waarschijnlijk van Russische schepen

De waargenomen drones die eind vorig jaar onder meer boven vliegbases Volkel en Eindhoven vlogen, waren hoogstwaarschijnlijk afkomstig van Russische schepen. Die lagen op dat moment voor de kust van Nederland, schrijven onderzoekers van het Britse International Institute for Strategic Studies (IISS).

De onderzoekers namen 144 meldingen in 13 Europese landen onder de loep, vanaf augustus 2024. Het gaat om meldingen over professionele militair-uitziende toestellen, tussen de drie en zes meter breed. Ze vlogen laag, zonder voortijdig gezien te worden door de radar. Ook verdwenen ze snel bij ontdekking en bleef de herkomst van de drones in alle gevallen onbekend.

Volgens de denktank zijn de drones waarschijnlijk afkomstig van schepen van de Russische schaduwvloot. Bij ieder incident waren er een of meer verdachte schepen nabij de Nederlandse kust. Tankers van de schaduwvloot varen onder een andere vlag als dekmantel om oliesancties te omzeilen.

Werk van Kremlin

"Het was hoogstwaarschijnlijk het werk van het Kremlin", schrijft de denktank. "We stellen vast dat het waarschijnlijk schepen waren met een Russische achtergrond, die werden gebruikt als lanceer- en opvangplatform voor drones als onderdeel van de bredere onconventionele oorlog van het Kremlin in Europa."

Volgens de denktank was het doel van de Russische operatie om de NAVO-luchtverdediging te testen. Ook zouden de Russen hebben willen zien hoe ver ieder land wilde gaan met het verhelpen van de dreiging: enkel observeren of ook echt de drone neerschieten.

De denktank maakt overigens de kanttekening dat niet elke melding van een drone betekent dat Rusland erachter zat of dat het daadwerkelijk een drone was. Maar er is wel sprake van een patroon door heel Europa, dat niet kan worden verklaard door bijvoorbeeld hobbyactiviteiten of mensen die per abuis dachten een drone gezien te hebben.

De onderzoekers wijzen naar drie specifieke schepen, vanwaar de drones zouden zijn opgestegen. De Cgas Leopard en de Tranquil Sea lagen ten tijde van de incidenten voor anker op de Noordzee. De Arctica lag voor anker bij het Franse Duinkerken. Die Arctica was ook steeds in de buurt toen er drones werden gezien in Denemarken en Frankrijk.

Meerdere incidenten

IISS spreekt van negen incidenten in Nederland tussen november en december 2025. Ook de militaire vliegbasis Gilze-Rijen nam in die periode drones waar, maar wordt niet specifiek bij naam genoemd in het rapport, schrijft Omroep Brabant.

De onderzoekers stellen dat vliegbasis Volkel drie keer doelwit was van Russische onbemande drones in november en december vorig jaar. De denktank noemt Volkel een "zeer gevoelige plek" vanwege de Amerikaanse atoombommen die er liggen opgeslagen.

Op 21 november werden door Defensie tussen 19.00 en 21.00 uur 's avonds tot wel tien drones boven de vliegbasis waargenomen. Militairen probeerden vanaf de grond toestellen neer te schieten, maar deden dat zonder succes.

De avond daarop werd op vliegbasis Eindhoven en het aangrenzende Eindhoven Airport het vliegverkeer stilgelegd vanwege onbekende dronewaarnemingen. Ook in de ochtend van 7 december werd een drone gezien bij vliegbasis Volkel. Twee F-35's stegen op in een poging de drone te onderscheppen. ...