Zorgen over online medicatie groeien, Trimbos wil meer weten over kopers

Het Trimbos-instituut gaat nieuw onderzoek doen naar zelfmedicatie. Het gaat hierbij om mensen die online medicatie kopen, zonder toezicht van een arts. Het Trimbos wil achterhalen hoe groot deze groep is en waarom mensen hun heil zoeken bij online medicatie.

Het Trimbos deed eerder al onderzoek naar het online aanbod van deze middelen, maar er is volgens het instituut nog geen helder beeld van wie de mensen zijn die hiervan gebruikmaken en waarom ze dit doen. "Het kan zijn dat deze mensen wel zorg hebben gehad van een arts, maar uit beeld zijn verdwenen", zegt Laura Smit-Rigter. Zij is landelijk coördinator van het Drugs Informatie en Monitoring Systeem van het Trimbos-instituut.

Het Trimbos wil kijken hoe deze gebruikers weer terug naar de reguliere zorg kunnen worden begeleid. "Maar het kan ook zijn dat het om mensen gaat die geen vertrouwen hebben in de zorg."

Sterfgevallen

Het Trimbos voert dit onderzoek uit in opdracht van minister van Volksgezondheid Sophie Hermans. "De afgelopen periode is Nederland opgeschrikt door diverse berichten over de verkoop van (designer)drugs en (namaak)geneesmiddelen en mogelijke stergevallen die daarmee verband houden", schrijft de minister in een Kamerbrief.

Afgelopen najaar werd bekend dat tientallen sterfgevallen mogelijk verband hielden met medicatie van de website Funcaps. Die site en tientallen andere zijn inmiddels offline gehaald, maar vaak gaan de sites weer verder onder een andere naam.

Corine Bethlehem, toxicoloog in het Erasmus MC, ziet steeds meer patiënten die kiezen voor zelfmedicatie via dit soort sites. Zij bestellen bijvoorbeeld benzodiazepinen, ook wel 'benzo's' genoemd. Die hebben een sterk kalmerende en spierverslappende werking.

"Verder zien we een toename in zelfmedicatie van oxycodon. Dit is een zeer sterke, morfineachtige pijnstiller die wordt voorgeschreven bij hevige pijn."

Namaakmedicatie

De risico's hiervan zijn groot, zegt Smit-Rigter van het Trimbos. Niet alleen omdat er geen arts bij betrokken is, maar ook omdat de online middelen niet altijd uit een apotheek komen. "Het kan om namaakmedicatie gaan. En dan kan de dosering of samenstelling van het middel totaal anders zijn. En dat kan levensgevaarlijk zijn."

Het bestaan van designerdrugs is niet nieuw. "Wat wel nieuw is, is dat je op een heel laagdrempelige manier aan deze medicatie kan komen," zegt Smit-Rigter. "Niet lang geleden verliepen bestellingen via het dark web en moest je betalen met crypto. Tegenwoordig zijn er websites waar je met iDEAL kan betalen. De pakketjes worden gewoon thuis bezorgd."

Regina Hobé verloor twee jaar geleden haar zoon Joshua (24). Een combinatie van chemische pillen die hij online had besteld, werd hem fataal. Zij schreef een boek over deze zware periode:

Toxicoloog Bethlehem voorspelt dat deze zelfmedicatie een serieus probleem gaat worden in de zorg. Zorgprofessionals moeten in actie komen, vindt ze. "We moeten meer gaan waarschuwen voor de gevolgen en het gesprek aangaan met deze groep. Waarom gebruiken ze deze medicatie en waarom gaan ze niet naar de huisarts?"

Volgens haar zouden artsen ook alerter moeten worden op het gebruik van deze stoffen. "De focus moet op herkenning komen te liggen." Smit-Rigter is het daarmee eens. Naast het aanpakken van de websites, moeten artsen en apothekers meer prioriteit geven aan dit onderwerp, vindt ze.

De resultaten voor het Trimbos-onderzoek worden in de loop van volgend jaar verwacht. ...