Grootste Romeinse badhuiscomplex van Nederland opgegraven in Nijmegen

Archeologen hebben in Nijmegen het grootste Romeinse badhuiscomplex van Nederland blootgelegd. Bij opgravingen in het gebied Waalfront zijn woningen, straten, een toren en duizenden archeologische voorwerpen gevonden.

In 1992 was al een deel van de thermen (het badhuiscomplex) gevonden, nu er gebouwd gaat worden op het terrein is ook de rest van het gebied grondig onderzocht en het gehele badhuis blootgelegd. Het stond in de Romeinse stad Ulpia Noviomagus, zoals Nijmegen in de Romeinse tijd heette.

Projectleider Erik Verhelst wijst erop dat de stad rond het jaar 100 na Christus stadsrechten kreeg van keizer Trajanus. "En die werd toen meteen voorzien van grote publieke gebouwen die opgetrokken waren uit natuursteen."

Het complex had een oppervlakte van minimaal 4900 vierkante meter. Daarmee was het minstens twee keer zo groot als Romeinse badhuizen die eerder zijn onderzocht in Voorburg en Heerlen.

Uit het onderzoek blijkt dat de bewoners van dit deel van de stad ongeveer 1800 tot 1900 jaar geleden in grote welvaart leefden. Archeologen vonden onder meer sieraden, zegelringen, munten en delen van bronzen standbeelden.

Een van de opvallendste vondsten is een bronzen buste van de Romeinse wijngod Bacchus. Ook zijn honderden haarspelden van been opgegraven en een aantal dobbelstenen.

Hieronder zijn een aantal van de opgegraven vondsten te zien:

De resten van het badhuis laten zien dat het eens een sjiek gebouw was. De binnenwanden van de baden waren bekleed met marmer en de vloeren bestonden uit zwarte en witte kalkstenen tegels.

Delen van het complex zijn opmerkelijk goed bewaard gebleven. Zo vonden archeologen waterafvoerkanalen, vloeren en resten van een hypocaustum, het Romeinse systeem voor vloerverwarming. Twee stenen funderingen zijn tot twee meter hoog intact gebleven.

"Die hypocaustvloeren waren voor vloerverwarming, maar ook voor wandverwarming", zegt Verhelst. "Die baden bestonden uit een vast stramien van warme baden, lauwe baden, koude baden en saunaruimtes. In alle verwarmde ruimtes had je zo'n vloer- en wandverwarmingssysteem."

Volgens de onderzoekers behoren die muren tot het best bewaarde Romeinse muurwerk van Nijmegen.

Stad bleef langer bewoond dan gedacht

De opgravingen geven ook nieuwe inzichten in de geschiedenis van Nijmegen in de Romeinse tijd. Op basis van onder meer gevonden munten denken archeologen dat dit deel van Nijmegen tot ver in de derde eeuw na Christus in gebruik bleef.

Bijzonder zijn de vele munten uit de tijd van keizer Postumus, die regeerde tussen 260 en 269 na Christus. Ook zijn honderden haarspelden van dierlijk bot opgegraven. De haarspelden werden versierd met katfiguren. "Eén daarvan heb ik zelf gevonden", zegt Verhelst. "Dat is een staand katje met zijn staart omhoog. Misschien is hij boos, ik weet het niet." Volgens Verhelst zijn vele honderden van die haarnaalden gevonden. "Ze zien er vergelijkbaar uit, en zijn dus waarschijnlijk door dezelfde persoon gesneden."

Op de plek van de opgraving verrijst de komende jaren een nieuwe woonwijk. Er zijn plannen om de resten zichtbaar te houden in de toekomstige nieuwbouw. ...