Kort na begin El Niño is oceaantemperatuur al recordhoog voor tijd van het jaar

Weerfenomeen El Niño is net begonnen en de wereldwijde zeetemperatuur laat al een record zien voor de tijd van het jaar. Dat valt op te maken uit de nieuwste cijfers van het Europese klimaatbureau Copernicus.

De gemiddelde temperatuur van het zeewateroppervlak komt bij klimaatdienst C3S uit op 20,86 graden Celsius. Bij de vergelijkbare organisatie CMEMS komt het zelfs uit op 21,0 graden uit.

Beide temperaturen breken de records van juni 2023 en 2024. Toen maten beide diensten een zeewateroppervlaktetemperatuur van 20,83 en 21,0 graden.

Satellieten meten temperatuur van het water tot een diepte van maximaal 20 meter. Dat is dus de bovenste laag van de oceaan, die veranderlijker is dan de koudere diepere zee.

De records aan de oppervlakte zullen naar verwachting gevolgen hebben voor weerpatronen. Op sommige plekken neemt bijvoorbeeld de kans op extreme neerslag en overstromingen toe. Ook kunnen stormen meer energie bevatten, waardoor ze dus heviger worden. Het leven in zee komt op sommige plekken steeds meer onder druk te staan door de opwarming.

El Niño

Het is niet onverwacht dat er nu al temperatuurrecords sneuvelen. De oppervlaktetemperatuur was in de afgelopen jaren vaker recordhoog door een combinatie van de opwarming van de aarde en weerfenomeen El Niño.

Gedurende dat fenomeen warmt het oppervlak van delen van de Grote Oceaan, en daarmee de aarde, tijdelijk verder op. Toen begin vorige maand definitief werd vastgesteld dat El Niño weer is begonnen, was al duidelijk dat dat dit keer niet anders zou zijn.

Nieuwe records verwacht

Copernicus verwacht dat het El Niño ditmaal niveaus kan bereiken die al decennialang niet zijn waargenomen. Eerder werd in de VS een vergelijkbare verwachting uitgesproken. De meteorologische organisatie NOAA schatte de kans op een van de hevigste El Niño's sinds 1950 toen in op 63 procent.

In sommige media wordt daarom van een mogelijke 'super El Niño', al is dat geen term die meteorologen gebruiken.

Waarom experts denken dat El Niño dit keer extra hevig wordt, wordt in deze podcast uitgelegd:

"Gezien de huidige zeewatertemperaturen en het feit dat El Niño in aantocht is, zullen er de komende maanden waarschijnlijk nog meer temperatuurrecords sneuvelen", zegt directeur Carlo Buontempo van C3S.

De aarde warmt op doordat mensen broeikasgassen uitstoten door olie, steenkool en gas te verbranden. Het leeuwendeel van die warmte belandt in de oceanen. Het water aan de oppervlakte warmt relatief snel op, en die warmte verplaatst zich langzaam naar de diepte.

Hittegolven in zee

Doordat de temperaturen van het water zo stijgen, groeit ook de kans op hittegolven in zee. Als het lokaal warm en windstil weer is, kan de temperatuur van het water aan de oppervlakte flink oplopen. Dat kan schadelijk zijn, met name voor zeeleven dat niet kan wegzwemmen.

In de Middellandse Zee zijn de watertemperaturen hoog voor de tijd van het jaar. Voor de kust van Frankrijk en delen van Spanje en Italië is het water aan de oppervlakte 4 tot 6 graden warmer dan normaal. Ook een jaar geleden werd de regio al getroffen door een mariene hittegolf, al hield die niet de hele zomer aan.

De Middellandse Zee heeft relatief veel last van klimaatverandering. Op veel plekken is de zee relatief ondiep waardoor die snel opwarmt. En omdat de zee van oost naar west ligt, kunnen vissen nauwelijks wegzwemmen naar koeler water in het noorden. Dat kan bijvoorbeeld wel in de Atlantische Oceaan.

Bekijk ook deze uitlegvideo van NOS op 3 over de mogelijk zeer sterke El Niño: ...