Dramatisch jaar voor keizerspinguïns: veel minder kuikens door ijsbergblokkade

Een blokkade door een ijsberg heeft dramatische gevolgen voor een kolonie keizerspinguïns op Coulmaneiland. Het afgelopen jaar waren er bijna 70 procent minder kuikens dan gemiddeld, schrijven Zuid-Koreaanse wetenschappers in het wetenschappelijke tijdschrift Communications Earth & Environment. Minder stelletjes broedden in 2025 een ei uit en de kuikens die er wel waren gingen vaker dood.

De kolonie is een van de grootste wereldwijd en volgens de onderzoekers was het aantal kuikens hier in eerdere jaren redelijk stabiel. De blokkade van de ijsberg was zeer waarschijnlijk de oorzaak dat er vorig jaar ruim 21.000 kuikens minder waren. "Deze afname vonden we als onderzoekers bijzonder zorgwekkend", zegt hoofdonderzoeker Jeong-Hoon Kim. "Ik realiseerde me dat we getuige waren van iets ongewoons. Het is een ervaring die ik niet snel zal vergeten."

Een ijsschots brak af van de Nansen-ijsplaat en kwam in juli vorig jaar vast te zitten langs de smalle kuststrook in de buurt van de kolonie. De normale route van de keizerspinguïns naar zee - en dus ook naar hun voedsel - werd daarmee geblokkeerd. Door de ijsberg ontstond een soort klif van tientallen meters hoog waar de pinguïns niet vanaf konden.

Aan de oostelijke rand van de ijsberg was wel een smalle doorgang, maar het is onduidelijk of de keizerspinguïns die konden vinden. Sommige waarschijnlijk wel, denkt Kim. De onderzoekers zagen dat de kuikens die nog wel leefden ongeveer even zwaar waren als de jongen van andere kolonies uit de buurt. Kim noemt dat een lichtpuntje in het onderzoek: "Hoewel er veel minder jongen waren, hebben sommige kuikens het in elk geval wel overleefd."

Het onderzoek past bij de trend die te zien is onder keizerspinguïns, ziet Antarctica-onderzoeker Anton Van de Putte van het Instituut der Natuurwetenschappen in Brussel. Zo heeft natuurbeschermingsorganisatie IUCN de keizerspinguïn recent toegevoegd aan de lijst met bedreigde dieren. Door de opwarming van de aarde breekt zee-ijs rondom de Zuidpool eerder af of verdwijnt het sneller, terwijl dit juist het gebied is waar de jongen grootgebracht worden voor ze kunnen zwemmen.

"Het gebeurt natuurlijk vaker dat een ijsschots afbreekt, dat is een normaal proces op Antarctica. Maar door klimaatverandering kan het vaker voorkomen", legt de Belgische wetenschapper uit. "We zien dit de afgelopen vijf jaar steeds meer."

Het is momenteel winter op Antarctica, en toch is het ontzettend warm, ziet Van de Putte. "Deze temperaturen zijn voor een winterperiode heel erg hoog." Data van de Europese klimaatdienst Copernicus tonen aan dat het zee-ijs de laatste jaren afneemt. Afgelopen juni lag er 8 procent minder zee-ijs dan gemiddeld voor deze maand in grofweg de dertig jaren hiervoor.

Het zee-ijs op Antarctica bleef ondanks klimaatverandering voorheen lang stabiel, zegt Van de Putte. "Maar het lijkt erop dat we vijf tot drie jaar geleden een soort kantelpunt voorbij zijn. Het is het resultaat van de uitstoot van broeikasgassen. Het is jammer dat deze diersoorten daar zo door worden geraakt."

Daar komt bij dat weerfenomeen El Niño net is begonnen waardoor het mogelijk nog warmer kan worden. "Het is de laatste jaren echt een optelsom van verschillende factoren die het moeilijk maken voor de keizerspinguïns." ...