In dit crisiscentrum volgen ze dag en nacht de bosbranden in Europa

De Europese Unie gaat het aantal eigen blusvliegtuigen voor bosbranden uitbreiden. Waarschijnlijk zijn de nieuwe blusvliegtuigen pas in 2030 klaar, maar ook dan zal het nog niet genoeg zijn om branden van de huidige omvang te kunnen bestrijden. In het Coördinatiecentrum voor Rampenbestrijding in Brussel onderzoeken ze daarom hoe nieuwe branden het beste kunnen worden voorkomen.

Terwijl voor de meeste EU-ambtenaren in Brussel de vakantie is begonnen, hebben de medewerkers van het Coördinatiecentrum voor Rampenbestrijding de handen overvol. Op grote schermen volgt een team bosbrandexperts dag en nacht hoe de branden in Europa zich ontwikkelen. Op basis van satellietbeelden delen ze actuele informatie, voorspellingen en analyses met alle EU-landen.

Zorgen over Griekenland

"Dit zou weleens een recordjaar kunnen worden", zegt Maria Zuber, die leidinggeeft aan het rampenteam van de EU. Tot nu verwoestten de bosbranden ongeveer evenveel gebied in de EU als rond dezelfde periode vorig jaar. "En dat was het ergste jaar dat we tot nu toe hebben gemeten."

Vorig jaar zag je rond deze tijd vooral branden in de Westelijke Balkan en Griekenland. "Pas later kwamen die ook naar West-Europa." Het zal voor Frankrijk de komende dagen moeilijk blijven, denkt Zuber. Ook vreest ze komende weken voor Italië en Griekenland, waar het eveneens droog en heet is.

Hier komt alles binnen

Als Europese landen een hulpverzoek indienen voor de bestrijding van bosbranden, dan komt dat verzoek in dit coördinatiecentrum binnen. Medewerkers gaan in heel Europa op zoek naar extra blusvliegtuigen, helikopters en brandweerlieden om naar de getroffen gebieden te sturen. Frankrijk en Spanje deden deze maand zo'n verzoek.

Naast de 27 EU-landen nemen nog tien andere landen deel aan dit systeem, waaronder Turkije, Oekraïne, Noorwegen en Albanië. Nederland meldde zich dit natuurbrandenseizoen als eerste bij het coördinatiecentrum, toen in april op verschillende plekken in het land branden woedden. Duitsland en Frankrijk stuurden toen hulp.

777 brandweerlieden 'in bruikleen'

Toch is het onderling uitwisselen van materieel en mensen niet altijd genoeg. Voor echte noodgevallen, zoals nu in Spanje en Frankrijk, heeft de EU nog extra middelen achter de hand. Het gaat om 22 blusvliegtuigen, vijf helikopters en 777 brandweerlieden, die de EU in bruikleen heeft van verschillende lidstaten. De mensen en spullen zijn verdeeld over locaties in de EU die het grootste risico lopen op natuurbranden. Zo zijn sinds half juli al veertig Nederlandse brandweerlieden in Spanje.

In Frankrijk krijgen ze nu hulp van vliegtuigen uit Portugal en Kroatië en helikopters uit Slowakije en Tsjechië. In Spanje zijn vliegtuigen uit Italië, Griekenland en Turkije actief.

Toch stuurt het coördinatiecentrum nog niet de hele EU-vloot naar de getroffen gebieden. "We moeten een aantal vliegtuigen beschikbaar houden, omdat we zien dat de risico's op branden in Griekenland en Centraal-Europa op dit moment toenemen", legt Zuber uit aan journalisten die zijn uitgenodigd voor een bezoek aan het rampencentrum.

Nieuwe vliegtuigen

Het toont de beperking van de Europese hulp: een paar extra blusvliegtuigen zijn nuttig, maar maken bij branden van deze omvang niet het verschil. In Brussel erkennen ze dat de huidige noodvloot van 22 Europese blusvliegtuigen en vijf helikopters veel te klein is. Daarom staat er een bestelling uit voor twaalf nieuwe blusvliegtuigen, zogeheten Canadairs, en vijf helikopters. Maar de verwachting is dat die pas in 2030 allemaal geleverd kunnen worden.

En ook dan ben je er nog lang niet, zeggen Eropese ambtenaren die betrokken zijn bij de rampenbestrijding. "Al stuur je vijftig vliegtuigen." Het probleem is dat het vuur zich soms zo snel verspreidt, dat er niet tegenop te blussen valt. Door de grote omvang van de branden ligt de focus bij het blussen nu vooral op het redden van levens, huizen en bedrijven en minder op het blussen van de hele brand.

Daarom onderzoeken ze in het coördinatiecentrum ook hoe branden het beste kunnen worden voorkomen. Het inzetten van blusvliegtuigen is het laatste redmiddel, zegt Zuber. "Preventie is geen spannend onderwerp om over te praten, maar toch is het echt heel erg belangrijk."

Goede waarschuwingssystemen, zorgen dat grazers overtollig gras opeten, voorlichting over het voorkomen van brandstichting en bosbeheer. Het zijn allemaal zaken die volgens Zuber minstens net zo belangrijk zijn als nieuwe blusvliegtuigen. ...