Amsterdam viert eerste WorldPride: grootste lhbti-evenement ooit is meer dan een feest

Amsterdam maakt zich met de komst van WorldPride op voor het grootste lhbti-evenement in de geschiedenis van de stad. Morgen begint een twee weken durend programma vol feesten, concerten, protest en activisme.

De jaarlijkse Pride Amsterdam is al sinds 8 juli bezig en duurt tot en met 29 juli. Zaterdag gaat daarnaast WorldPride van start, een internationaal evenement dat eens in de twee jaar in een andere wereldstad wordt gehouden en nu voor het eerst in Nederland is. Met WorldPride krijgt de viering een grotere en internationalere opzet dan normaal, met meer bezoekers, meer evenementen en extra aandacht voor de wereldwijde strijd voor gelijke rechten voor lhbti'ers.

Normaal komen honderdduizenden bezoekers af op Pride Amsterdam, maar vanwege WorldPride verwacht de organisatie nu een miljoen mensen. Het mega-evenement met het thema Unity wordt morgenmiddag geopend door koningin Máxima in het Vondelpark.

Op het programma staan onder meer straatfeesten, concerten, de Canal Parade, een mensenrechtenconferentie en een Pride March naar het Museumplein. Ook worden verspreid door de stad 53 bijzondere gebouwen in regenboogkleuren verlicht.

WorldPride in Amsterdam

WorldPride wordt doorgaans om de twee jaar in een andere wereldstad gehouden en vond sinds 2017 steeds in oneven jaren plaats. De laatste editie was vorig jaar in Washington D.C. Toch lukte het Amsterdam na een bid de viering voor 2026 toegewezen te krijgen.

Dat had onder meer te maken met verschillende jubilea die de lhbti-gemeenschap dit jaar viert: zo bestaat mensenrechtenorganisatie COC 80 jaar, viert Amsterdam 30 jaar Pride en is het 25 jaar geleden dat het burgerlijk huwelijk voor stellen van hetzelfde geslacht werd opengesteld.

Siep de Haan bedacht in 1996 samen met zijn echtgenoot Peter Kramer en Ernst Verhoeven Pride Amsterdam en de botenparade. Samen zetten zij het evenement de eerste tien jaar naar eigen zeggen van "begin tot eind" neer.

Amsterdam had in de jaren 90, in tegenstelling tot veel andere grote westerse wereldsteden, nog geen Pride. Waar in steden als New York Pride-optochten ontstonden uit protest tegen politiegeweld, discriminatie en achterblijvende wetgeving, was de grondslag in Amsterdam anders.

Bekijk hier hoe Nederland 25 jaar geleden geschiedenis schreef met de openstelling van het huwelijk voor stellen van hetzelfde geslacht:

"Die 'handicap' had Amsterdam gelukkig niet", zegt De Haan. "Hier was het vanaf de jaren 70 en 80 al een homoparadijs. De regenbooggemeenschap was zichtbaar en mensen voelden zich veilig. Over en weer was er veel respect."

De Haan en zijn echtgenoot merkten het zelf toen zij in de jaren 90 van het platteland naar Amsterdam trokken en verrast waren door het open karakter van de stad. "Met Pride wilden we de stad Amsterdam een cadeautje teruggeven. We wilden laten zien hoe mooi de gemeenschap was en tegelijkertijd een manier vinden om die tolerantie en veiligheid vast te houden."

Met een botenparade moest Amsterdam extra aandacht genereren en de stad verder op de kaart zetten als homo-uitgaansstad. "Amsterdam is een klein stadje ten opzichte van Londen, New York en Parijs. We hadden iets unieks nodig. Dit was onze manier om met de maatschappij te communiceren: subtiel, zonder te lopen met protestborden, maar wel te laten zien dat we er zijn."

Dat er nu voor WorldPride een miljoen bezoekers worden verwacht, verbaast De Haan dan ook niet. "Drie jaar nadat we waren begonnen, waren we al het derde evenement van Amsterdam. En nu steken we er al jaren met kop en schouders bovenuit", lacht hij.

Pride is politieker

Anders dan vroeger is de Pride nu politieker, zegt De Haan, die het evenement ziet meebewegen met maatschappelijke discussies. Hij maakt zich onder meer zorgen over afnemende lhbti-acceptatie onder jongeren. Uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam bleek eerder dit jaar dat 41 procent van de jongeren niet onderschrijft dat iedereen gelijkwaardig is, ongeacht op wie iemand verliefd wordt.

"Dat dit nu zo is, had ik in 1996 niet verwacht", zegt De Haan. "Het is dus niet steeds beter geworden. Het is echt nodig om met z'n allen duidelijkere grenzen te stellen."

Mensenrechtenconferentie

Ook Pride-woordvoerder Martijn Albers benadrukt dat Pride meer is dan alleen maar feest. Zo worden voor de mensenrechtenconferentie vanuit een speciaal WorldPride-solidariteitsfonds meer dan 150 activisten naar Nederland gehaald, onder wie mensen uit landen waar homoseksualiteit verboden is of lhbti'ers groot gevaar lopen.

"Voor ons is trouwen 25 jaar na de openstelling van het huwelijk bijna vanzelfsprekend geworden", zegt Albers. "Voor heel veel mensen uit andere landen is het nog steeds een stip op de horizon. Op zo'n conferentie is het bijzonder hoeveel je van elkaar kunt leren."

Ook tijdens de Canal Parade klinkt die serieuze boodschap door. "Het is een enorm feest van liefde", zegt Albers. "Maar de boten varen tegelijkertijd met de harde boodschap dat we er nog niet zijn." ...