Hangars, schepen, bruggen en tunnels: dit hebben Iran en de VS gebombardeerd

Ruim twee weken woedt in het Midden-Oosten nu weer een luchtoorlog tussen Iran en de VS. Dagelijks zijn er raket- en droneaanvallen, maar wat is bekend over getroffen doelwitten? "Iran lijkt een duidelijkere strategie te hebben dan de VS", zegt oud-luchtmachtcommandant Patrick Bolder.

Bij de Iraanse aanvallen valt onder meer op dat Jordanië vaak is bestookt. Net als de andere onder vuur genomen landen huisvest het koninkrijk militairen en materieel van het Amerikaanse leger.

Luchtmachtbasis Muwaffaq Salti in het noorden van Jordanië werd eind vorige week in 48 uur tijd tweemaal getroffen. Op satellietbeelden is te zien dat tenminste één hangar op het vliegveld is verwoest. Een hangar ernaast is beschadigd. De NOS heeft de locatie van deze satellietbeelden gecontroleerd:

Zeker twee Amerikaanse militairen werden bij de aanval gedood, heeft het leger bevestigd. Waarschijnlijk is ook een vermiste militair omgekomen; er zijn stoffelijke resten gevonden die worden onderzocht.

Tientallen militairen raakten bij de raketaanvallen op Jordanië gewond en helikopters raakten beschadigd. Dat meldde The New York Times onlangs op basis van anonieme functionarissen. Het Pentagon zou deze informatie om strategische redenen hebben achtergehouden.

Wendbare raketten

De VS lijkt militair materieel te hebben verplaatst van de Golfregio naar Jordanië, dat verder van Iran weg ligt. Iran zet extra snelle en manoeuvreerbare raketten in om langs de luchtafweer te kunnen komen, zeggen legerbronnen tegen krant The Wall Street Journal (WSJ).

Het is zorgelijk voor de VS dat Iran op grote afstand dit soort gevoelige militaire doelwitten raakt, zegt Bolder. "Het lijkt een combinatie van innovatie door Iran en buitenlandse hulp. Om zoiets te raken heb je namelijk goede inlichtingen nodig." Iran krijgt mogelijk hulp van Rusland of China, schrijft WSJ.

Satellietfoto's tonen ook dat in Koeweit brand was in de haven van Al-Ahmadi. De Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) beweert dat de Amerikaanse marine deze pier gebruikte, maar die bewering is niet onafhankelijk gecontroleerd.

Onder meer een ontziltingsinstallatie, waar van zeewater drinkwater wordt gemaakt, is volgens de Koeweitse autoriteiten getroffen door Iran. Kolonel buiten dienst Peter Wijninga benadrukt dat er vooral veel onduidelijk blijft over dit soort aanvallen. "Of het een misser was door Iran en er een Amerikaanse basis in de buurt ligt, dat vertelt het verhaal niet." Alles bij elkaar is er vooral nog veel onduidelijk over wat er allemaal is getroffen.

Twaalf schepen beschadigd

De recente escalatie van geweld begon op 6 juli met Iraanse aanvallen op commerciële schepen in de Straat van Hormuz. Sindsdien zijn er volgens VN-cijfers zeker twaalf schepen beschadigd geraakt.

Iran heeft de verantwoordelijkheid voor zeker negen aanvallen opgeëist, waarbij zestien opvarenden gewond raakten en een burgerdode viel. De vlam sloeg in de pan door tegenstrijdige opvattingen van de afspraken die Washington en Teheran hadden gemaakt over scheepvaart in de zeestraat.

Het beschieten van schepen heeft geleid tot Amerikaanse bombardementen op honderden locaties in Iran. Met name kustplaatsen waar de IRG leger- en marinebases heeft zijn onder vuur genomen. Ook werden raketlanceerinstallaties verder landinwaarts aangevallen.

Maar net als Iran heeft de VS naast militaire doelen ook civiele infrastructuur getroffen. Zo zijn rondom havenstad Bandar Abbas tunnels, bruggen en telecominstallaties gebombardeerd.

"Het is bij militaire campagnes heel normaal om bruggen van de vijand aan te vallen, om te voorkomen dat ze snel troepen kunnen verplaatsen of bevoorraden", legt Wijninga uit. Dat beaamt Bolder, maar hij erkent ook dat het gevoelig ligt. "Het is altijd een discussie of dit burgerdoelen zijn of niet, want ook het leger maakt er gebruik van. Feit is wel dat de burgerbevolking er eveneens last van heeft."

Zeker twintig burgers zijn gedood bij de Amerikaanse aanvallen, meldt mensenrechtenorganisatie Hrana, die in de VS is gevestigd. Tientallen vissersboten en verschillende spoorwegen en voedselwarenhuizen zouden zijn verwoest of beschadigd zijn geraakt. Duizenden mensen zitten zonder water doordat een ontziltingsinstallatie werd geraakt, stellen de Iraanse autoriteiten.

Het Iraanse regime zegt dat er in totaal zeker vijftig doden zijn gevallen en dat ruim 500 mensen gewond zijn geraakt. In deze cijfers is geen onderscheid gemaakt tussen burgers of militairen.

Aan tafel dwingen

Defensieanalist Bolder vraagt zich af of de VS, behalve het verzwakken van Irans leger, wel een strategie heeft. Het brede pallet aan getroffen doelen doet hem denken van niet. "Als je geen helder einddoel hebt, hoe wil je het dan bereiken? Deze aanvallen lijken er vooral op gericht om Iran weer aan de onderhandelingstafel te dwingen."

Dat laatste vermoedt ook Wijninga. "Trump heeft de aanvallen op de tankers mogelijk gezien als welkome reden om het bestand op te heffen. Na de internationale kritiek dat de afspraken neerkwamen op Amerikaanse capitulatie kan hij nu proberen te streven naar een situatie waar de VS meer als overwinnaar uit de bus komt. Maar uiteindelijk weten we nog niet goed wat de bedoeling van het nieuwe luchtoffensief is."

Ondertussen wil Iran volgens Bolder "de Amerikanen het leven zo zuur mogelijk maken in het Midden-Oosten, door bases aan te vallen en de landen die de aanwezigheid van het leger van de VS faciliteren. Dat er extra slachtoffers in Iran vallen zal het regime niet zo veel interesseren." ...