Minder aanslagen met explosieven na jaren van stijging, focus op opdrachtgevers

Het aantal aanslagen met explosieven in Nederland is in de eerste helft van dit jaar afgenomen. In totaal waren er 581 aanslagen of pogingen daartoe met explosieven, 124 minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Dat is een afname van bijna 20 procent.

Bij vrijwel alle aanslagen is vuurwerk gebruikt. In ruim 300 gevallen ging het om zwaar vuurwerk, bij 260 incidenten werd vuurwerk gecombineerd met brandstof. In enkele gevallen is op een andere manier een explosief gefabriceerd.

"Het is goed dat het aantal aanslagen landelijk begint af te nemen, maar iedere aanslag is er een te veel", zegt burgemeester Schouten van Rotterdam. Toch is er reden tot optimisme, zeker gezien het feit dat er in 2024 er nog een enorme stijging te zien was van 71 procent ten opzichte van 2023.

Schouten spreekt als voorzitter van het Offensief tegen Explosies, dat vorig jaar werd opgericht. Daarin werken instanties als de politie, het ministerie van Justitie en Veiligheid en het Verbond van Verzekeraars samen om aanslagen met explosieven tegen te gaan.

'Jongeren pakken we wel'

Uit cijfers blijkt dat verreweg de meeste aanslagen worden gepleegd door jongeren onder de 25 jaar. Minder dan een op de zes verdachten was ouder dan dertig jaar. "Die jongeren pakken we vaak wel", zegt Schouten.

"De jongeren voeren alleen de opdrachten uit en weten vaak niet precies wie hun opdrachtgever is of waarom ze dit doen." Daarom focust de politie en het OM zich op de tussenpersonen. "Online en digitaal worden de explosies besteld. Het is een middel in het criminele circuit, maar ook zakelijk en relationeel."

Omdat veel van de daders van deze aanslagen jonger dan 25 zijn, wordt er ook ingezet op preventie. "We willen graag dat het voorkomen wordt en dat er niet achteraf gehandeld hoeft te worden." Zo worden ouders ondersteund om het gesprek aan te gaan met hun kinderen over de gevaren van het plegen van aanslagen met explosieven. Ook wordt er intensief samengewerkt met jongerenwerkers en bijvoorbeeld sportclubs.

In april vorig jaar werd door het Offensief een actieplan opgesteld, dit zijn de eerste resultaten. "We zijn er nog lang niet, de samenwerking moet voortgaan", vindt Schouten.

'Explosieven onder het bed'

Omdat het relatief eenvoudig is om aan zwaar vuurwerk te komen, wil het Offensief op Europees niveau de verkoop aan banden leggen. Het mag nu nog in Europa geproduceerd worden.

"Als het moeilijker beschikbaar is, wordt het ook moeilijker inzetbaar", zegt Schouten. Daarom richt de aanpak zich ook op het transport en de opslag onderweg naar Nederland. "We werken intensief samen met Duitsland, waar veel vuurwerk opgeslagen ligt in oude bunkers."

Als belangrijke reden voor het hoge aantal explosies met zwaar vuurwerk wordt vaak gewezen naar het prijskaartje. "Als je voor een paar euro zo'n explosief kan krijgen, is het een gemakkelijk middel om in te zetten, ook bij jeugdgroepen die tegenover elkaar staan", zegt Schouten.

Ze maakt zich al langer zorgen over de jeugdige betrokkenheid. "Ik zou ook tegen ouders willen zeggen: kijk eens onder het bed van je kind. Het is echt zo dat kinderen explosieven onder hun bed op hun slaapkamer bewaren." ...